মহাকাশৰ পৰা আহিছে মহাবিনাশৰ ভয়ংকৰ সংকেত!

আমাৰ জীৱনৰ বাবে সূৰ্য অপৰিহাৰ্য। সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু তাপ অবিহনে পৃথিৱীত জীৱন সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন। কিন্তু এই জীৱনদায়ী তৰাটোৱেই কেতিয়াবা ভয়ংকৰ সৌৰ বিস্ফোৰণৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। শেহতীয়া এক গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে আমাৰ সূৰ্যই অতি শক্তিশালী ‘ছুপাৰফ্লেয়াৰ’ সৃষ্টি কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। জাৰ্মানীৰ মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট ফৰ ছ’লাৰ ছিষ্টেম ৰিচাৰ্চৰ বিজ্ঞানীসকলে কৰা গৱেষণাত সূৰ্যৰ বিশাল সৌৰদাগ আৰু শক্তিশালী সৌৰজ্বলৰ মাজত গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। গৱেষকসকলৰ মতে, সূৰ্যৰ পৃষ্ঠত অতি বৃহৎ সক্ৰিয় অঞ্চল সৃষ্টি হ’লে তাৰ পৰা অত্যন্ত শক্তিশালী বিকিৰণ নিৰ্গত হ’ব পাৰে।

ছুপাৰফ্লেয়াৰ আচলতে কি?

সূৰ্যৰ পৃষ্ঠত প্ৰায়ে সৌৰজ্বল (Solar Flare) সংঘটিত হয়। এই সময়ত সূৰ্যৰ পৰা বিপুল পৰিমাণৰ শক্তি আৰু বিকিৰণ নিৰ্গত হয়। সাধাৰণ সৌৰজ্বলৰ তুলনাত ছুপাৰফ্লেয়াৰ বহু গুণ অধিক শক্তিশালী। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ বহুতো সূৰ্যসদৃশ তৰাত ইতিমধ্যে এনে শক্তিশালী ছুপাৰফ্লেয়াৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে। কিছুমান ছুপাৰফ্লেয়াৰ সাধাৰণ সৌৰজ্বলতকৈও শ শ বা হাজাৰ হাজাৰ গুণ অধিক শক্তিশালী হ’ব পাৰে। পূৰ্বে বিজ্ঞানীসকলৰ মাজত ধাৰণা আছিল যে আমাৰ সূৰ্য তুলনামূলকভাৱে শান্ত আৰু ইয়াৰ পৰা এনে ভয়ংকৰ ছুপাৰফ্লেয়াৰ সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকা অতি কম। কিন্তু নতুন গৱেষণাই সেই ধাৰণাক নতুনকৈ পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা দেখুৱাইছে।

১৯৪৭ চনত কি দেখা গৈছিল?

গৱেষকসকলে ২০১০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ৰেকৰ্ড কৰা প্ৰায় ৩০০টা শক্তিশালী সৌৰজ্বল বিশ্লেষণ কৰে। তেওঁলোকে লক্ষ্য কৰে যে সৌৰজ্বলৰ শক্তি সূৰ্যৰ পৃষ্ঠত থকা সক্ৰিয় অঞ্চলৰ আকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই সক্ৰিয় অঞ্চলসমূহত শক্তিশালী চুম্বকীয় পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু তাতেই বৃহৎ সূৰ্যৰ দাগ (Sunspot) সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পিছত বিজ্ঞানীসকলে বিগত প্ৰায় ৪০০ বছৰৰ ঐতিহাসিক সৌৰ পৰ্যবেক্ষণ পৰীক্ষা কৰে। তাত তেওঁলোকে ১৯৪৭ চনৰ এটা অতি বৃহৎ সূৰ্যৰ দাগৰ সন্ধান পায়। এই সূৰ্যৰ দাগটো সূৰ্যৰ দৃশ্যমান অংশৰ প্ৰায় ০.৬ শতাংশ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ প্ৰস্থ পৃথিৱীৰ প্ৰস্থতকৈ প্ৰায় ৪০ গুণ অধিক আছিল। এই তথ্যই বিজ্ঞানীসকলৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব বহন কৰে। কাৰণ, ইমান বৃহৎ সক্ৰিয় অঞ্চলৰ পৰা অত্যন্ত শক্তিশালী সৌৰজ্বল সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকিব পাৰে।

সূৰ্যৰ ছুপাৰফ্লেয়াৰে কিমান শক্তি নিৰ্গত কৰিব পাৰে?

ছুপাৰফ্লেয়াৰৰ শক্তি কিমান ভয়ংকৰ হ’ব পাৰে সেয়া বুজিবলৈ বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক অত্যন্ত বৃহৎ বিস্ফোৰণৰ সৈতে তুলনা কৰে। এনে বিস্ফোৰণৰ সময়ত বিপুল পৰিমাণৰ বিকিৰণ আৰু শক্তি মহাকাশলৈ নিৰ্গত হয়। অৱশ্যে ‘কোটি কোটি হাইড্ৰজেন বোমা’ বা ‘বিলিয়ন পাৰমাণৱিক বোমা’ৰ সমান বুলি কৰা তুলনাটো মূলতঃ শক্তিৰ পৰিমাণ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা উপমা। ইয়াক আক্ষৰিক অৰ্থত পৃথিৱীত একেলগে তেনে সংখ্যক বোমা বিস্ফোৰণ হোৱাৰ সৈতে একে বুলি ধৰিব নালাগে।

পৃথিৱীলৈ ইয়াৰ প্ৰভাৱ কি হ’ব পাৰে?

পৃথিৱী সম্পূৰ্ণ অসুৰক্ষিত নহয়। আমাৰ গ্ৰহৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ আৰু বায়ুমণ্ডলে সূৰ্যৰ পৰা অহা বহু ক্ষতিকাৰক বিকিৰণ আৰু কণাৰ পৰা আমাক সুৰক্ষা দিয়ে। সেয়েহে ছুপাৰফ্লেয়াৰৰ মূল ভয় কেৱল মানুহৰ ওপৰত পোনপটীয়া বিকিৰণৰ প্ৰভাৱ নহয়। আধুনিক সভ্যতা যিহেতু উপগ্ৰহ, জিপিএছ, যোগাযোগ আৰু বিদ্যুৎ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল, সেয়েহে শক্তিশালী সৌৰ ধুমুহাই এই ব্যৱস্থাসমূহত গুৰুতৰ সমস্যা সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱসমূহ হ’ব পাৰে—
উপগ্ৰহৰ ইলেক্ট্ৰনিক ব্যৱস্থা ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা
GPS আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাত বিঘিনি
বিমান পৰিবহণ আৰু নেভিগেচন ব্যৱস্থাত সমস্যা
ৰেডিঅ’ যোগাযোগ ব্যাহত হোৱা
বিদ্যুৎ গ্ৰীডত অতিৰিক্ত বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ সৃষ্টি হোৱা
ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ আৰু অন্যান্য বিদ্যুৎ সঁজুলি ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা
উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাত বিঘিনি। অৰ্থাৎ, এক অতি শক্তিশালী সৌৰ ধুমুহাই আধুনিক প্ৰযুক্তিনিৰ্ভৰ সমাজৰ বাবে যথেষ্ট সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

গছৰ আঙঠিতো লুকাই আছে প্ৰাচীন সৌৰ ধুমুহাৰ প্ৰমাণ

বিজ্ঞানীসকলে কেৱল টেলিস্কোপ বা উপগ্ৰহৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা নাই। হাজাৰ হাজাৰ বছৰ আগতে সংঘটিত সৌৰ কণাৰ শক্তিশালী পৰিঘটনাৰ প্ৰমাণ বিচাৰি তেওঁলোকে প্ৰাচীন গছৰ আঙঠিও পৰীক্ষা কৰিছে। গছৰ আঙঠিত সংৰক্ষিত কিছুমান তেজস্ক্ৰিয় আইছ’ট’পৰ তথ্যই অতীতত পৃথিৱীয়ে শক্তিশালী সৌৰ কণা পৰিঘটনাৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ পৰা বিজ্ঞানীসকলে অনুমান কৰিছে যে মানুহে আধুনিক যন্ত্ৰ-পাতি আৰু উপগ্ৰহৰ সহায়ত সূৰ্য্যক নিৰীক্ষণ আৰম্ভ কৰাৰ বহু আগতেই পৃথিৱীত শক্তিশালী সৌৰ ধুমুহা সংঘটিত হৈছিল।

তেন্তে সূৰ্যই কেতিয়া ছুপাৰফ্লেয়াৰ সৃষ্টি কৰিব?

এই প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ এতিয়াও বিজ্ঞানীসকলৰ হাতত নাই। গৱেষণাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে সূৰ্যৰ কোনবোৰ সক্ৰিয় অঞ্চল কিমান ডাঙৰ হ’লে আৰু কি ধৰণৰ চুম্বকীয় পৰিৱেশত অতি শক্তিশালী সৌৰ বিস্ফোৰণ সৃষ্টি হ’ব পাৰে, সেই কথা বুজি পোৱা। ১৯৪৭ চনৰ বিশাল সূৰ্যৰ দাগটোৱে অন্ততঃ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা দেখুৱাইছে—আমাৰ সূৰ্য্য সম্পূৰ্ণৰূপে শান্ত তৰা নহয়। ইয়াৰ পৃষ্ঠত অতি বৃহৎ সক্ৰিয় অঞ্চল সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু সেই অঞ্চলৰ পৰা অত্যন্ত শক্তিশালী সৌৰজ্বল উৎপন্ন হোৱাৰ সম্ভাৱনাও আছে।

সূৰ্য আমাৰ বাবে জীৱনৰ মূল উৎস হ’লেও ইয়াৰ শক্তি কেতিয়াবা বিপুল আৰু ধ্বংসাত্মক ৰূপ ল’ব পাৰে। নতুন গৱেষণাই সূৰ্য্যৰ আচৰণ সম্পৰ্কে বিজ্ঞানীসকলৰ বহু পুৰণি ধাৰণাক পুনৰ বিবেচনা কৰাৰ সুযোগ দিছে। অৱশ্যে ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে এতিয়াই পৃথিৱীলৈ কোনো ছুপাৰফ্লেয়াৰ আহি আছে। বৰং গৱেষণাৰ মূল বাৰ্তা হৈছে—ভৱিষ্যতে এনে অত্যন্ত শক্তিশালী সৌৰ পৰিঘটনাৰ সম্ভাৱনাক সম্পূৰ্ণৰূপে উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰি। সেয়েহে সূৰ্যৰ গতিবিধি নিৰীক্ষণ, আগতীয়াকৈ সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থা উন্নত কৰা আৰু উপগ্ৰহ তথা বিদ্যুৎ গ্ৰীডক শক্তিশালী কৰি তোলা বিজ্ঞানীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছে।

এই প্ৰতিবেদন যুগুতাইছে মানসজ্যোতিয়ে

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ