অসম লাইভ২৪ঃ প্ৰায় ১৭-১৮ বছৰ আগৰ কথা। বাংগালুৰুৰ ৰমন ৰিচাৰ্ছ ইনষ্টিটিউটৰ এখন বৈঠকত সূৰ্যৰ কৰোনাৰ ছবি তোলাৰ প্ৰস্তাৱ এটা লোৱা হৈছিল। ইছৰোৰ কাষলৈকো এই প্ৰস্তাৱ পঠিওৱা হৈছিল। ২০০৯ চনত সেই প্ৰস্তাৱত চিলমোহৰ পৰে। এই প্ৰকল্পক লৈ তেতিয়া ইছৰোৰ বিজ্ঞানীৰ মাজত আৰম্ভ হয় চৰ্চা। কেৱল ছবিয়েই তুলিব নে সূৰ্যৰ ওপৰত গৱেষণা চলাবলৈকো কাম আৰম্ভ কৰিব!
এই আলোচনাৰ মাজতেই ২০১৩ ৰ এটা বিশেষ দুপৰীয়াই সলাইছিল ইছৰোৰ প্ৰত্যেকজন বিজ্ঞানীৰেই মন। সেইদিনা ইছৰোৰ চেয়াৰমেন তথা মহাকাশবিজ্ঞানী উডুপি ৰামচন্দ্ৰ ৰাওয়ে এখন সভাৰ আয়োজন কৰে। সেই সভাত আৰম্ভণি ভাষণত ৰাওয়ে কয়, ‘আমি কিয় কেৱল সূৰ্যৰ কৰোনাৰ ছবি তোলাৰ কথা চিন্তা কৰিছো? আমি কিয় এল-১ পয়েণ্ট বা লেগৰেঞ্জ পয়েণ্টলৈ যোৱাৰ কথা ভাৱিব নোৱাৰো?’ ৰাওৰ এই পৰিকল্পনা শুনি সভাত উপস্থিত থকা বিজ্ঞানী হচকিতও হৈছিল। ভাৰতৰ হাতত নাছাৰ দৰে ইমান অত্যাধুনিক আন্তগাঁঠনি নাই। কেনেকৈ ভাৰতে সূৰ্যৰ এল-১ পয়েণ্টলৈ যাব?
বিজ্ঞানীসকলৰ দুচকুত সেইদিনাই সুৰুযমুখী স্বপ্ন তিৰবিৰাই উঠিছিল। য়েছ, আমি নাছাৰ দৰেই সূৰ্যৰ এল-১ পয়েণ্টত যান পঠিয়াই সূৰ্যৰ বিভিন্ন তথ্য আনিম। আমি পাৰিম। নাছাৰ দৰে এল-১ পয়েণ্টলৈ ভাৰতে যান পঠিয়ালে। ২০১৩ চনত ৰাওৱে দেখা সেই সপোন আজি সফল হৈছে। এই সফলতা দেখিবলৈ আজি ৰাও এই পৃথিৱীত নাই। শনিবাৰে আদিত্য এল-১ উৎক্ষেপণৰ পূৰ্বে বিজ্ঞানীয়ে আকৌ এবাৰ মনত পেলাইছে ৰাওৰ সেই দুৰদৰ্শী চিন্তাক।
সূৰ্য হৈছে আমাৰ আটাইতকৈ নিকটতম নক্ষত্ৰ। পৃথিৱীৰ প্ৰাণৰ উৎসও সূৰ্য। এই নক্ষত্ৰৰ অপাৰ ৰহস্যক লৈ ব্যক্তিৰ মনত কৌতুহল। সেই কৌতুহল আঁতৰাবলৈকে বিজ্ঞানীয়ে প্ৰতিনিয়ত সূৰ্যৰ বিভিন্ন দিশক লৈ গৱেষণা কৰি আছে। অৱশ্যে ভাৰতে সূৰ্য গৱেষণাত বিশেষ আগভাগ লোৱা নাছিল। আদিত্য এল-১য়েই ভাৰতে সূৰ্যলৈ পঠিওৱা প্ৰথমখন যান। আদিত্য গৈয়েই ভাৰতে সকলো তথ্য এবাৰতেই লৈ আহিব তেনে কোনো কথা নাই। কোনো এটা মহাকাশ অভিযানত বিজ্ঞানীয়ে সকলো তথ্যই লৈ আহিব বুলি কোনেও দাবী কৰিব নোৱাৰে। কাৰণ এই নক্ষত্ৰৰ অপাৰ ৰহস্য আছে। সেই ৰহস্যৰ কিঞ্চিতমানহে এই যানে আনিব পাৰিব। আদিত্য এল-১ এই অভিযানৰ এটা মাত্ৰ আৰম্ভণিহে।
বিষয়টোক লৈ বহুতৰে মনত প্রশ্ন এই অভিযানত বিজ্ঞানীয়ে কি কি বিচাৰিব?
এই অভিযানৰ প্রধান লক্ষ্য হৈছে সূৰ্যৰ কৰোণা অঞ্চল অৰ্থাৎ বাহিৰৰ অংশৰ পৰা আহি থকা অগ্নিশিখাক পৰ্যবেক্ষণ কৰা। কেনেকৈ চাৰ্জড পাৰ্টিকল বা তেজোদীপ্ত কণাবোৰ ওলাই থাকে সেই বিষয়ে পৰীক্ষা কৰিব যানখনে। এই তেজোদীপ্ত কণাৰ বিকিৰণৰ পৰাই সূৰ্যৰ অতীত আৰু ভৱিষ্যতে সূৰ্য একেভাৱেই থাকিবনে সেই পৰীক্ষাও কৰা হ’ব। এই অভিযানৰ পৰা কেৱল মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই তথ্য লাভ কৰিব তেনে নহয়। এই অভিযানে প্ৰতিজন কৌতুহলী ব্যক্তিৰ সূৰ্যক লৈ থকা কৌতুহলৰ উত্তৰ দিব। কৰোণাৰ চৰিত্ৰ বিজ্ঞানীয়ে জানিব। সূৰ্যৰ সেই অংশটো যিহেতু বিৰাট এক চৌম্বকক্ষেত্ৰ সেই অংশৰ মাজত অস্থিৰ পৰিস্থিতি কিয় সেই বিষয়ে বিজ্ঞানীয়ে পৰীক্ষা চলাব। বিজ্ঞানৰ ভাষাত এই চৌম্বকক্ষেত্ৰৰ ভিতৰৰ পৰা নিসৰিত হৈ থকা প্লাজমাক কোৱা হয় কৰোনেল মাছ ইজেকশ্ব্যন। ইয়াৰ ফলত তেজোদীপ্ত কণাৰ সোঁত সূৰ্যৰ চৌদিশে বৈ থাকে। এই কণাসমূহেই অগ্নিশিখা।
ইয়াৰোপৰি সৌৰধুমুহাৰ ওপৰতো গৱেষণা চলাব বিজ্ঞানীয়ে। সূৰ্যৰ চৌদিশে অনবৰতে ধুমুহা হৈ থাকে। এই ধুমুহাৰ বাবেই কৰোণাৰ পৰা নিৰ্গত শিখাসমূহে গ্ৰহক স্পৰ্শ কৰেহি। এই ধুুমুহাৰ ফলতেই শিখাসমূহ বহু দূৰলৈকে বিয়পি যায়। সেই সৌৰধুমুহাৰ গতিবেগ জুখিবলৈ যত্ন কৰিব ভাৰতীয় যানখনে। গতিবেগ জুখিবৰ বাবেই আদিত্য এল-১ ৰ গাত তিনিটা গতিবেগ জোখা যন্ত্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে।
কিন্তু সৌৰধুমুহাৰ কথা জানিনো বিজ্ঞানীয়ে কি কৰিব সেই কৌতুহলো সাধাৰণ জনতাৰ মনত আছে। সৌৰধুমুহাৰ বিষয়ে সবিশেষ তথ্য যদি বিজ্ঞানীয়ে লাভ কৰে তেন্তে সৌৰধুমুহাৰ গতিবেগ কেতিয়াবা ইচ্ছানুসৰি কমাব পৰা যাব নেকি সেই বিষয়ে বিজ্ঞানীয়ে পৰীক্ষা চলাব। সৌৰধুমুহা বেছিকৈ বাঢ়িলে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ ওপৰত পৰে। ফলত এই কৃত্ৰিম উপগ্ৰহসমূহ বিকল হৈ পৰিব পাৰে। বৰ্তমান সময়লৈকে ভাৰতৰেই প্ৰায় ৫০ হাজাৰ কোটি টকাৰ সম্পদ মহাকাশত আছে। সৌৰধুমুহাত এই সম্পদসমূহৰ ক্ষতি হয়। যদি সৌৰধুমুহা বাঢ়ে তেন্তে মহাকাশত থকা ছেটেলাইটসমূহত প্ৰভাৱ পৰিব। যাৰফলত টেলিকম ব্যৱস্থা, পাৱাৰ গ্ৰীড ক্ষতিগ্ৰস্থ হৈ পৰিব। এই সৌৰ কণাই পৃথিৱীৰ চৌম্বকক্ষেত্ৰ ভেদ কৰি আয়নস্ফিয়েৰলৈকে এই কণা আহে। সৌৰকণাৰ ফলত উৰন্ত বিমানো ক্ষতিগ্ৰস্থ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
পৃথিৱীৰ পৰা ১৫ লাখ কিঃমিঃ দূৰৈত গৈ আদিত্য এল-১য়ে পৰীক্ষা চলাব। সূৰ্যৰ উষ্ণতম স্থান হৈছে কৰোনা। পৃথিৱীৰ কাষত থকা একমাত্ৰ নক্ষত্ৰ সূৰ্য। সেয়ে এল-১ পয়ে্ণ্টৰ পৰা সূৰ্যক নিৰীক্ষণ কৰিব আদিত্যই। সাধাৰণ আলোকৰশ্মি, অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিৰো পৰীক্ষা চলাব আদিত্য এল-১.য়ে। ১৫ লাখ কিঃমিঃ গৈ অভিযান চলোৱা সহজ কথা নহয়। শনিবাৰে ১১ বাজি ৪৭ মিনিটত এই যান উৎক্ষেপণ কৰিছে ইছৰোই। ভাৰতীয় বিজ্ঞানীৰ নিৰৱচ্ছিন্ন পৰিশ্ৰমৰেই ফচল আদিত্য এল-১। এই যানখনে প্ৰায় ৪ মাহ পাছত এল-১ পয়েণ্টত গৈ উপস্থিত হ’ব।
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
