অসম লাইভ২৪ঃ মহাকাশতো ছাৰ্জিকেল ষ্ট্ৰাইক। অবিশ্বাস্য যেন লাগিলেও এই কাম কৰি দেখুৱাইছে আমাৰ দেশেই। প্ৰায় ৩০০ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ পৰা সৰু বুলেটেৰে মহাকাশৰ বুকুতেই ছিন্নভিন্ন কৰি দিছিল এটা উপগ্ৰহক। সেই উপগ্ৰহ আকৌ অন্য দেশৰ নহয়, এই উপগ্ৰহ আছিল ভাৰতবৰ্ষৰেই। ২০১৯ চনৰ ২৭ মাৰ্চ অৰ্থাৎ পাঁচ বছৰ পূৰ্বে ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা বিজ্ঞানীয়ে ক্ষেপণাস্ত্ৰ এৰি সেই উপগ্ৰহটো ধ্বংস কৰি পেলাইছিল। ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা বিজ্ঞানীয়ে যি উপগ্ৰহ ধ্বংস কৰিছি সেই উপগ্ৰহৰ নাম আছিল মাইক্ৰছেট- আৰ। কিন্তু কিয় মাজ আকাশতে ধ্বংস কৰি দিয়া হৈছিল সেই উপগ্ৰহটো?
মাইক্ৰছেট-আৰ ভাৰতীয় প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু উন্নয়ন সংস্থাই পৰীক্ষামূলকভাৱে তৈয়াৰ কৰা এটা উপগ্ৰহ আছিল। ২০১৯ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ মহাকাশ বন্দৰ সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা সেই উপগ্ৰহ মহাকাশলৈ পঠিওৱা হৈছিল। ইছৰোৱে উৎক্ষেপণ কৰিছিল এই উপগ্ৰহ। উৎক্ষেপণৰ ১৩মিনিট ২৬ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সেই উপগ্ৰহ গন্তব্য স্থানত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ পাছতেই এমাহ পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে প্ৰদক্ষিণ কৰি থাকে এই উপগ্ৰহটোৱে। সেই সময়ত ডিআৰডিও বিজ্ঞানীয়ে ধৈৰ্য্য ধৰি অপেক্ষা কৰিছিল এক মাহেন্দ্ৰক্ষণৰ। সেই মাহেন্দ্ৰক্ষণটো আহিল সেই বৰ্ষৰেই ২৭ মাৰ্চত।
বিশেষ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ মাইক্ৰছেট আৰক লক্ষ্য কৰি এ পি জে আব্দুল কালাম দ্বীপৰ পৰা এটা ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰে প্ৰতিৰক্ষা বিজ্ঞানীয়ে। নিক্ষেপৰ তিনি মিনিটৰ ভিতৰতেই সেই ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ ধাক্কাত টুকুৰা টুকুৰ হৈ যায় উপগ্ৰহটো। সেই অভিযানৰ নাম আছিল ‘মিছন শক্তি’। এই ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপণ ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ সাফল্য হিচাপে স্বীকৃত হয়। কাৰণ তেতিয়া পৰ্যন্ত কেৱলমাত্ৰ আমেৰিকা, ৰাছিয়া আৰু চীনৰ ওচৰত উপগ্ৰহবিৰোধী ক্ষেপণাস্ত্ৰ আছিল। এই বিশেষ পৰীক্ষাক মহাকাশত চলোৱা ছাৰ্জিকেল ষ্ট্ৰাইক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। কিন্তু কিয় নিজৰ উপগ্ৰহ নিজেই ধ্বংস কৰা সেই বিশেষ ক্ষণটোক উদযাপন কৰিছিল ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে?
মহাকাশত ভাৰতৰ ৫০তকৈয়ো বেছি উপগ্ৰহ আছে। সেই উপগ্ৰহসমূহ পঠিয়াবলৈ খৰচ হৈছে ৫০হাজাৰতকৈয়ো অধিক ধন। এই ধন খৰচ হোৱাতকৈ ডাঙৰ কথা হৈছে এই উপগ্ৰহসমূহ মহাকাশত বিকল হ’লে সেই উপগ্ৰহ ধ্বংস কৰাৰ খৰচ। এইসমূহৰ ওপৰিও ভৱিষ্যতে দেশৰ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহসমূহ বিপদৰ মুখত পৰিলে ভাৰতে যাতে তাৰ পূৰ্বেই সেই উপগ্ৰহটোক ধ্বংস কৰিব পাৰে তাৰবাবেও এই ছাৰ্জিকেল ষ্ট্ৰাইক খুবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। নিজা তথ্য যাতে অন্য কোনোৱে লাভ কৰিব নোৱাৰে তাৰবাবে পৰীক্ষামূলকভাৱে এই কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ ধ্বংস কৰি পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।
এটা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ মহাকাশতে ধ্বংস কৰি পেলোৱা সাধাৰণ বিষয়ো নহয়। মহাকাশত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ একোটাই প্ৰায় ২৮ হাজাৰ কিঃমিঃ প্ৰতি ঘণ্টা বা প্ৰায় প্ৰতি ছেকেণ্ডত ৮ কিঃমিঃ বেগত পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰি থাকে। ভাৰতৰ বিশেষ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহটোক ধ্বংস কৰিবলৈ ভাৰতে পৃথ্বী ডিফেন্স ভেহিকল মাৰ্ক-২ নামৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই ক্ষেপণাস্ত্ৰই গতিশীল কৃত্ৰিম উপগ্ৰহটোক কেইটামান ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতেই ধ্বংস কৰাত সফলো হয়। ক্ষেপণাস্ত্ৰটোৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৩ মিটাৰ। ওজন প্ৰায় ২০ হাজাৰ কিঃগ্ৰাঃ। ‘মিশন শক্তি’ য়ে এই কথাই প্ৰমাণ কৰিছিল যে ৩০০ কিঃমিঃ উচ্চতাত থকা যি কোনো উপগ্ৰহক ধ্বংস কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব ভাৰত।
ডি আৰ ডি ওৰ মতে অন্তত ১৫ বছৰ ধৰি উপগ্ৰহৰোধী অস্ত্ৰ পৰীক্ষা কৰি আহিছিল ভাৰতে। অৱসৰপ্ৰাপ্ত উইং কমাণ্ডাৰ তথা ভাৰতৰ একমাত্ৰ মহাকাশচাৰী ৰাকেশ শৰ্মাই এই সন্দৰ্ভত দিয়া ভাষ্যমতে, ‘মিশন শক্তিয়ে ভাৰতৰ মহাকাশত দুষ্ট চকুবোৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পৰা ক্ষমতা দিছে।’ এই পৰীক্ষা কৰাৰ বাবে ভাৰতে সমালোচনাৰো সন্মুখীন হৈছিল। আমেৰিকাসহ কেইবাখনো দেশে জনাইছিল যে এই ধৰণৰ পৰীক্ষাই মহাকাশত আবৰ্জনাৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰিব যিয়ে অন্যান্য উপগ্ৰহৰ বাবেই সমস্যা সৃষ্টি কৰিব। মহাকাশৰ আন্তৰ্জাতিক মহাকাশ কেন্দ্ৰতো ইয়াৰ বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিব বুলি মন্তব্য কৰিছিল আমেৰিকাই।
অৱশ্যে ভাৰতে এই সকলো সমালোচনামূলক মন্তব্যৰ প্ৰত্তুত্ত্যৰ দিছে। ভাৰতে যুক্তি দিছে, সেই পৰীক্ষাৰ কাৰণে তৈয়াৰ হোৱা ২০০-৩০০ টুকুৰা ধ্বংসাৱশেষ মহাকাশত ভাসমান লক্ষ লক্ষ ধ্বংসাৱশেষৰ একোটা ক্ষুদ্ৰ অংশহে মাথো। ইয়াৰ পূৰ্বে উপগ্ৰহবিৰোধী অস্ত্ৰ পৰীক্ষাৰ বাবে চীনকো সমালোচনা কৰিছিল আমেৰিকাই। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ সেই বিশেষ মুহূৰ্তক স্মৰণ কৰি প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰীৰ প্ৰাক্তন বৈজ্ঞানীক উপদেষ্টা তথা সেই এনকাউণ্টাৰৰ নেতৃত্বত থকা জি সতীশ ৰেড্ডীয়ে এই বিষয়ক লৈ বুধবাৰে কয়, ‘উপগ্ৰহবিৰোধী ক্ষমতাই ভাৰতৰ মহাকাশ সম্পদ ৰক্ষাত প্ৰতিৰক্ষাত সহায়ক লৈ উঠিছে। আমি ৫বছৰ পূৰ্বে ইয়াৰ পৰীক্ষাহে কৰিছিলো। ইয়াৰ পাছত বৰ্তমানলৈকে আমি কোনোধৰণৰ ছেটেলাইট ধ্বংস কৰা নাই।’
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
