থ্ৰি ইডিয়টক বুকুত কঢ়িওৱা বহুলোকেই নাজানে ৱাংড়ুৰ অনশনৰ কাহিনী? কিয় ২১ দিন ধৰি এটুপি পানীও খোৱা নাই চনম ৱাংচুকে?

অসম লাইভ২৪ঃ এখন যোগাত্মক চিনেমা। চিনেমাখনৰ লেখত ল’বলগীয়া চৰিত্ৰ ৰণছোড়দাস চাঞ্চোৰৰ চৰিত্ৰই আপোনাক মোক দিছিল বিশেষ বাৰ্তা। গল্পৰ চলেৰে দিছিল তথ্য। সঁচা কাহিনীৰ আধাৰতেই নিৰ্মিত হৈছিল বলীউড চিনেমা থ্ৰি ইডিয়ট। চিনেমাৰ প্ৰধান কাহিনী আছিল ফুংছুক ৱাংড়ুৰ জীৱনশৈলী। ফুংছুক বা ৰণছোড়দাস চিনেমাখনত এজন মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙৰ ছাত্ৰ আছিল। প্ৰভাৱশালী পিতৃৰ নাম তেওঁ ইঞ্জিনীয়াৰিঙত ভৰ্তি হোৱাৰ সময়ত এবাৰো কোৱা নাছিল। নিজৰ যোগ্যতাৰেই তেওঁ ভৰ্তি হৈছিল ইঞ্জিনিয়াৰিং ইনষ্টিটিউটত। পঢ়ি থকা অৱস্থাত পিতৃয়ে খৰচ দিয়া নাছিল। কাৰণ এটাই তেওঁ পিতৃৰ কথা মানি নচলে। পিতৃয়ে কৈছিল তেওঁ চিভিল পঢ়ক কিন্তু চিভিল পঢ়িবলৈ ৱাংড়ু মুঠেও ইচ্ছুক নাছিল।

চিনেমাখনত দেখুওৱাৰ দৰেই সঁচাকৈয়ে ইঞ্জিনীয়াৰিং শেষ কৰি ৱাংড়ুৱে পাছলৈ শিশুসকলক অভিযান্ত্ৰিক জ্ঞান দিয়া এখন বিশেষ বিদ্যালয় নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়। সেই বিদ্যালয়েই SECMOL নামেৰে পৰিচিত। লাডাখত থকা এই বিশেষ বিদ্যালয় হৈছে Student Education and Cultural Movement of Ladakh. এক কথাত শৈক্ষিক বিপ্লৱ। লাডাখৰ সেই বিশেষ স্থানৰ শতকৰা পাঁচজন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ক্লাছ টেন বা দশম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়িছিল। সেই এলেকাত এতিয়া ৭৫শতাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়েই শিক্ষিত। ৱাংড়ুৰে গঢ়ি তোলা বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হৈছে এই বিদ্যালয়ত কেৱলমাত্ৰ ফেইল কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেহে নামভৰ্তি গঢ়িব পাৰে।

ফুংছুক ৱাংড়ু কেৱল এগৰাকী শিক্ষক বা অভিযন্তাই নহয় তেওঁ এগৰাকী বিজ্ঞানীও। দেশৰ যি অঞ্চলত তেওঁ বসবাস কৰে সেই এলেকাৰ সংবেদনশীল জলবায়ু, পৰিবেশ সংৰক্ষণ কৰি কেনেকৈ উন্নয়ন সম্ভৱ সেই বিষয়টোক লৈ দীৰ্ঘদিন ধৰি তেওঁ গৱেষণাও অব্যাহত ৰাখিছে। অৰ্থাৎ sustainable development. সেই লক্ষ্য ৰাখিহে দেশত উন্নয়ন আগবঢ়াই নিব লাগে বুলি তেওঁ দীৰ্ঘদিন ধৰি সকলোকে বাৰ্তা দি আহিছে। পৰিবেশৰ ক্ষতি নকৰাকৈ কেনেকৈ প্ৰগতি সম্ভৱ সেই শিক্ষা তেওঁৰ বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকো দি আহিছে। তাৰেই এটি চমু উদাহৰণ হৈছে তেওঁৰ বিদ্যালয়ত জ্বলা প্ৰতিটো লাইট, প্ৰতিখন ফেন সৌৰশক্তিৰে চলে। অন্য কোনো এনাৰ্জি তেওঁ সেই বিদ্যালয়ত ব্যৱহাৰ নকৰে। হিমবাহ গলিছে অৰ্থাৎ জলবায়ু পৰিবৰ্তন হৈছে সেই বিষয়টোক লৈয়ো তেওঁ বহুদিন ধৰি বাৰ্তা দিবলৈ চেষ্টা চলাই আছে। পানীৰ অভাৱ চৌদিশে, পানীৰ সংকট দূৰ কৰিবলৈ তেওঁ আৰম্ভ কৰিছে আৰ্টিফিচিয়েল গ্লেছিয়াৰ তৈয়াৰৰ কামো। অৰ্থাৎ চমুকৈ আইছ স্তূপ।

পানীৰ পাইপলাইনতো বিদ্যুৎ শক্তি ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কাম কৰাৰ নিদৰ্শন তেওঁ দাঙি ধৰিছে। কেৱল গ্ৰেভিটেছন বা মধ্যাকৰ্ষণ শক্তিক ব্যৱহাৰ কৰিয়েই তেওঁ পানীৰ পাইপলাইন চলাই আছে। তেওঁ তৈয়াৰ কৰা সেই বিশেষ হিমবাহ এতিয়া বহু পৰিমানে ওখ হৈ উঠিছে। পৃথিৱীত সম্ভৱত এয়াই প্ৰথমটো মানৱ নিৰ্মিত হিমবাহ। এই হিমবাহৰ পৰা অটমেটিক পানী চাপ্লাই হয়। অৰ্থাৎ গৰম দিনত বিনামূলীয়াকৈ ঠাণ্ডা পানীৰ যোগান।

ফুংচুক ৱাংড়ুৱে ইয়াৰোপৰি নিৰ্মাণ কৰিছে ৱাৰ্ম ছেল্টাৰ ফৰ ছোলজাৰ্ছ নামৰ এক প্ৰকল্পও। লাডাখৰ হাঁড় কপোৱা জাৰত দেশৰ সৈনিকসকলে যাতে গৰমৰ উম ল’ব পাৰে সেই ব্যৱস্থাও তেওঁ গঢ়ি তুলিছে। এই ৱাৰ্ম ছেল্টাৰ তৈয়াৰৰ বাবেও তেওঁ বিদ্যুৎ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰা নাই। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা এই প্ৰকল্পৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে তেওঁক ১ কোটি টকাৰ এককালীন সাহায্যও আগবঢ়াইছিল। চৰকাৰে দিয়া ১ কোটি টকা ৱাংড়ুৱে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক পঢ়ুৱাৰ বাবদ খৰচ কৰে।

এই তিনিটা কেৱল সৰু উদাহৰণহে। ইয়াৰোপৰি ৱাংড়ুৱে উদ্ভাৱন কৰিছে সৰু-বৰ বহু যন্ত্ৰ। তেওঁৰ সকলো উদ্ভাৱনে sustainable developmentৰ কথাকেই কয়। ৱাংড়ু একাধাৰে এজন পৰিবেশ প্ৰেমী, জলবায়ু গৱেষক, শিক্ষাবিদ। এইগৰাকী বিজ্ঞানী তথা গৱেষকেই বিগত একৈশ দিন ধৰি খাদ্যৰ এটা দানাও মুখত দিয়া নাই। অৰ্থাৎ নিৰৱে এক আন্দোলন অব্যাহত ৰাখিছে। অনশনৰ কাৰণ তেওঁৰ ব্যক্তিগত নহয়। এই অনশনো পৰিবেশৰ বাবেই। ৱাংড়ুৰ আন্দোলনৰ প্ৰকৃত কাৰণ আজিও বহুতেই নাজানে।

২০১৯ চনত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পৰা যেতিয়া ৩৭০ ধাৰা উঠাই দিয়া হয় তেতিয়াৰে পৰাই লেহ লাডাখে এখন পৃথক কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই কেন্দ্ৰীয় শাসিত এলেকাৰ স্বীকৃতি লাভ কৰি সুখীও হৈ পৰে সেই এলেকাৰ বাসিন্দাসকল। কাৰণ কাশ্মীৰ কেন্দ্ৰীক ৰাজনৈতিক দলসমূহে কাহানিও লাডাখক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ মৰ্যাদা পোৱাৰ পাছতেই চৰকাৰে লাডাখৰ জনতাক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল তেওঁলোকক সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচিৰ অন্তৰ্ভূক্ত কৰাব। এদিন দুদিনকৈ মাহ, বছৰ পাৰ হ’ল। লাডাখবাসীয়ে আজিও নাপালে ষষ্ঠ অনুসূচিৰ কোনো সুবিধা। নিৰ্বাচন পাৰ হোৱাৰ পাছতেই আকৌ একাষৰীয়াই হৈ ৰ’ল লাডাখ।

ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অন্তৰ্ভূক্তিকৰণ কিয় বিচাৰিছিল লাডাখবাসীয়ে?

ভাৰতবৰ্ষৰ যিসমূহ ৰাজ্যত জনজাতীয় লোকৰ(ST) সংখ্যা ৫০শতাংশ বা তাতোকৈ অধিক তেওঁলোকক সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ সংৰক্ষৰণ দিয়াৰ কথা উল্লেখ আছে। লাডাখৰ ৯৭শতাংশই জনজাতীয় লোক। বা চমুকৈ ST। তেওঁলোকৰ এই সংৰক্ষণ লাভ সংবিধান স্বীকৃত। সেই অধিকাৰেই তেওঁলোকে দাবী কৰি আছে। এই সংৰক্ষণ লাভ কৰিলে তেওঁলোক প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰাখিব পাৰিব।

লাডাখবাসীৰ আন এক দাবী হৈছে তেওঁলোকক নিজস্ব বিধানসভা লাগে। বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাত্ৰ দুজনহে জনপ্ৰতিনিধি কাশ্মীৰ বিধানসভাত আছে। নিৰ্বাচিত যথেষ্ট সংখ্যক প্ৰতিনিধি নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ সমস্যাসমূহ দাঙি ধৰাত তেওঁলোক বিফল হৈছে। তেওঁলোকে নিজস্ব Public Service Commissionৰো দাবী ৰাখিছে। এই দাবী পূৰ্ণ হ’লে তেওঁলোকৰ তাৰ পৰা ওলোৱা শিক্ষিত যুৱক-যুৱতীয়েও দেশত নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত একোগৰাকী আমোলা হিচাপে চিনাকি দিব পৰাকৈ আগবাঢ়িব পাৰিব। লোকসভাতো লাডাখৰ পৰা এজনহে প্ৰতিনিধি। এই সংখ্যাও তেওঁলোকে বৃদ্ধি হোৱাটো বিচাৰে।

ৱাংড়ুৰ অনশনৰ প্ৰধান কাৰণ কি কি?
লাডাখৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু হাঁড়-কপোঁৱা ঠাণ্ডা, স্বৰ্গৰ দৰে বৰফাবৃত সৌন্দৰ্য়…সুবিশাল হিমবাহেই উত্তৰ ভাৰতৰ নদীসমূহৰ প্ৰাণশক্তি। এই প্ৰকৃতিৰ সামান্য ইফাল-সিফাল হ’লেও বিপদ নামি আহিব। কিছুদিন পূৰ্বে ছিকিমৰ মোৰেণ গ্লেছিয়াৰ লেক ফাটি সৃষ্টি হোৱা জলপ্ৰলয় দেশবাসীয়ে দেখিছে। নিশাৰ ভিতৰতেই শেষ হৈ গৈছিল পৰ্যটকৰ বিশেষ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু ছিকিম। তিস্তাৰ মহাপ্ৰলয়ৰ আকৌ এবাৰ পুনৰাবৃত্তি হ’ব পাৰে উত্তৰভাৰততো তাৰবাবেই বাৰে বাৰে দেশবাসীক সঁকিয়াইছে ৱাংড়ুৱে।

লাডাখৰ মাটিত বিৰল খনিজৰো সন্ধান পোৱা গৈছে। সেয়ে লাডাখৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ ওপৰত এতিয়াৰে বহুজনৰে চকু। লাডাখৰ ভূ-প্ৰকৃতি যাতে নষ্ট নহয় তাৰবাবেই ৱাংড়ুৱে দীৰ্ঘদিন ধৰি ষষ্ট অনুসূচীৰ দাবী ৰাখি আন্দোলন চলাইছে। যাতে লাডাখৰ মাটি, পানী, বনাঞ্চল সকলোবোৰৰ ওপৰত কেৱল লাডাখবাসীৰেই অধিকাৰ থাকে তাৰবাবেই এই আন্দোলন অব্যাহত ৰাখিছে ৱাংড়ুৱে।

উন্নয়ন এতিয়া দেশত দ্ৰুতগতিত চলিছে বুলি শাসক দলেও বাৰে বাৰে দাবী কৰিছে। কিন্তু সকলো স্থানতেই সমভাৱে উন্নয়ন সম্ভৱ নহয়। ফৰলেন, শ্বপিং কমপ্লেক্স, ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়েলাইজেশ্ব্যন দিল্লী, মুম্বাইৰ দৰে সমগ্ৰ দেশত একেধৰণেই হ’ব লাগিব তাৰো কোনো প্ৰয়োজন নাই বুলি দাবী কৰে ৱাংড়ুৱে। এই উন্নয়ন কেতিয়াও ছায়েণ্টিফিক হ’ব নোৱাৰে বুলিও দাবী ৱাংড়ুৰ। প্ৰকৃতিক ৰক্ষা কৰি যি উন্নয়ন হয় সেই উন্নয়নহে প্ৰকৃত উন্নয়ন। এইসমূহৰ ওপৰিও তেওঁ লাডাখৰ মানুহৰ নিজা বৈশিষ্ট, সংস্কৃতি, ভাষা আৰু খাদ্যভাষৰো স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰাটো জৰুৰী বুলি আন্দোলনৰ কাৰণত বাখ্যা কৰিছে।

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ