আজি গণেশ চতুৰ্থীৰ দিনটোতে জোনবাইটোক অমাৱস্যাৰ পিছৰ অতি পাতলীয়া বাঢ়ি অহা চন্দ্ৰটোৰ দৰে দেখা গৈছে। সূৰ্যাস্তৰ পিছত আকাশত জোনটো তুলনামূলকভাৱে সৰু, পাতল আৰু উজ্জ্বল অংশটো সুন্দৰ বক্ৰ আকৃতিৰ দৰে দেখা গৈছে। জোনৰ এনে আকৃতিৰ মূল কাৰণ হৈছে সূৰ্য–পৃথিৱী–চন্দ্ৰৰ পৰস্পৰৰ অৱস্থান। একেদৰে চন্দ্ৰৰ ওচৰত থকা তৰাসদৃশ গ্ৰহটোৰ এক সৰলৰৈখিক স্থানত অৱস্থান। আমি সকলোৱে জানো চন্দ্ৰই নিজে পোহৰ নিদিয়ে; সূৰ্যৰ পোহৰ চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠত পৰি প্ৰতিফলিত হয়। পৃথিৱীৰ পৰা আমি চন্দ্ৰৰ যিমান অংশ সূৰ্যৰ পোহৰত আলোকিত হৈ থকা দেখোঁ, তাৰ ওপৰতেই জোনৰ আকৃতি নিৰ্ভৰ কৰে।
আনহাতে আকাশত জোনৰ কাষত কোনো উজ্জ্বল তৰা দেখা পালে দুয়োটাই ইটো-সিটোৰ খুব ওচৰত থকা যেন লাগে। কিন্তু আচলতে চন্দ্ৰ আৰু চন্দ্ৰৰ ওচৰত থকা তৰাসৃদশ উজ্বল বস্তুটো হৈছে শুক্ৰ গ্ৰহ। দুয়োটাৰ মাজৰ দূৰত্ব কোটি কোটি কিলোমিটাৰ। ইয়াক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত conjunction বা apparent close approach বুলি কোৱা হয়। অৰ্থাৎ পৃথিৱীৰ পৰা চোৱাৰ সময়ত চন্দ্ৰ আৰু শুক্ৰ একে দিশত আৰু ওচৰা-ওচৰি যেন দেখা যায়। কিন্তু মহাকাশত দুয়োটা প্ৰকৃততে বহুত দূৰত থাকে।
আজি সন্ধিয়াৰ আকাশৰ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান অনুসৰি, কেৱল চকুৰে দেখা উজ্জ্বল বস্তুটোক নিশ্চিতভাৱে “তৰাই” বুলি কোৱাৰ আগতে ইয়াৰ ঠিক দিশ আৰু সময় জনাটো প্ৰয়োজন—কাৰণ কেতিয়াবা উজ্জ্বল গ্ৰহকো সাধাৰণ তৰা বুলি ভুল কৰা হয়। ইয়াৰ আঁৰত আছে এটা সহজ দৃষ্টিভ্ৰম। ধৰি লওক, আপুনি বহু দূৰত থকা দুডাল গছৰ ফালে চাইছে। এডাল গছ ওচৰত আনহাতে আনডাল বহু দূৰত থাকিলেও আপোনাৰ দৃষ্টিত দুয়োটা একে ঠাইতে থকা যেন লাগিব পাৰে।
আজিৰ দৃশ্যটো সুন্দৰ আৰু মনোমোহা কিন্তু বৈজ্ঞানিক অৰ্থত ই কোনো অলৌকিক বা অত্যন্ত বিৰল ঘটনা নহয়। চন্দ্ৰ পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থকাৰ ফলত মাজে-সময়ে চন্দ্ৰ আৰু উজ্জ্বল গ্ৰহ/তৰাই আকাশত একে দিশত অৱস্থান কৰে। গণেশ চতুৰ্থী ১৪ ছেপ্টেম্বৰত পৰাটো এটা পঞ্জিকা-নিৰ্ধাৰিত ধৰ্মীয় তিথি, আনহাতে চন্দ্ৰৰ আকাশত অৱস্থান হৈছে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ নিয়মত হোৱা স্বাভাৱিক ঘটনা। দুয়োটা একেদিনাই হোৱা বাবে দৃশ্যটো মানুহৰ বাবে অধিক আকৰ্ষণীয় হৈ পৰিছে।
সৰল ভাষাত ক’বলৈ গ’লে—আজিৰ আকাশৰ এই মনোমোহা দৃশ্যৰ আঁৰত আছে চন্দ্ৰৰ কলা, সূৰ্যৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলন আৰু পৃথিৱীৰ পৰা চোৱাৰ সময়ত চন্দ্ৰ-শুক্ৰৰ আপেক্ষিক অৱস্থান। সেয়েহে গণেশ চতুৰ্থীৰ দিনা দেখা এই “জোনৰ কাষৰ তৰা”ক বিজ্ঞানৰ দৃষ্টিৰে এক সুন্দৰ celestial alignment/close apparent approach হিচাপে বুজিব পাৰি।
এই প্ৰতিবেদন যুগুতাইছে মানসজ্যোতিয়ে
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
