গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থান ব্যৱস্থাৰ আমূল পৰিবৰ্তনৰ পথলৈ আহিছে কেন্দ্ৰ৷ মহাত্মা গান্ধী গ্ৰামীণ ৰোজগাৰ গেৰেণ্টি অধিনিয়ম বা মনৰেগা প্ৰকল্প বিলোপ কৰি গ্ৰামীণ ৰোজগাৰ যোজনাৰ নতুন বিল আনিছে কেন্দ্ৰৰ নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰে৷ প্ৰথমে কথা দিছিল যে নতুন বিলৰ নাম ৰখা হব পূজ্য বাপু গ্ৰামীণ ৰোজগাৰ যোজনা৷ শেষ মুহূৰ্তত সেই নাম সলনি কৰা হৈছে৷ নতুন বিলৰ নাম ৰখা হৈছে বিকশিত ভাৰত গেৰেণ্টি ফৰ ৰোজগাৰ আৰু আজীৱিকা মিছন ২০২৫৷ যাৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ ভিবি জি ৰাম জি৷ কেন্দ্ৰৰ তৰফৰ পৰা জনোৱা হৈছে যে এটা গ্ৰামীণ বিকাশ মডেল তৈয়াৰৰ উদ্দেশ্যেই এই নতুন আইন৷ ২০৪৭ চনত বিকশিত ভাৰত মিছনক ফকাছত ৰাখিয়েই তৈয়াৰ কৰা হৈছে এই বিল৷
১২৫ দিনৰ কৰ্মসংস্থানৰ গেৰেণ্টি
ভিবি জি ৰাম জি বিন ২০২৫ অনুসৰি গাওঁৰ প্ৰতিটো পৰিয়ালে বছৰি ১২৫ দিনৰ কাম আৰু মজুৰি গেৰেণ্টি পাব৷ এই গেৰেণ্টি সেইসমূহ গ্ৰামীণ পৰিয়ালক প্ৰদান কৰা হব য’ত প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যই স্বেচ্ছাই অদক্ষ কায়িক পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ আগ্ৰহী৷ যদিও বিশেষ ক্ষেত্ৰত অতিৰিক্ত ৫০ দিনৰ কামৰ সুযোগ থাকিলেও নতুন বিলত সেয়া স্থায়ীভাৱে বঢ়োৱাৰো প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে৷ বৰ্তমান ২০০৫ চনত তৈয়াৰ কৰা মনৰেগা প্ৰকল্পত ১০০ দিনৰ কৰ্মসংস্থানৰ গেৰেণ্টিও প্ৰদান কৰে৷ চৰকাৰে জনাইছে যে এই বিলৰ লক্ষ্য হৈছে এক সমৃদ্ধ আৰু স্থিতিস্থাপক গ্ৰামীণ ভাৰতৰ বাবে ক্ষমতায়ন উন্নয়নক উৎসাহিত কৰা৷ এই নতুন বিলটিক বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ৰ জাতীয় দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে গ্ৰামীণ উন্নয়ন কাঠামোক সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰাৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছে৷
কেন্দ্ৰ-ৰাজ্যৰ মাজত ব্যয়ৰ ভাগ
নতুন বিলত সকলোতকৈ ডাঙৰ পৰিবৰ্তন আহিছে অৰ্থৰ ক্ষেত্ৰত৷ মনৰেগাত যেনেকৈ মজুৰিৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব কেন্দ্ৰৰ আছিল ভিবি জি ৰাম জি প্ৰকল্পত ৰাজ্যসমূহেও ব্যয়ৰ ভাগ দিব লাগিব৷ উত্তৰ-পূৰ্ব আৰু হিমালয় ৰাজ্য আৰু কিছু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰ-ৰাজ্যৰ ব্যয়ৰ অনুপাত হব ৯০ঃ১০৷ অন্যান্য ৰাজ্যৰ ক্ষেত্ৰত এই অনুপাত হব ৬০ঃ৪০৷ যিসমূহ কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলত বিধানসভা নাই তাতেই সম্পূৰ্ণ ব্যয় কৰিব কেন্দ্ৰই৷
নিৰ্দিষ্ট বিল
মনৰেগা প্ৰকল্পৰ লেবাৰ বাজেট ব্যৱস্থাৰ পৰিবৰ্তে নতুন বিলত অনা হৈছে নৰ্মেটিভ এলোকেছন৷ অৰ্থাৎ কেন্দ্রই পূৰ্বেই ৰাজ্য ভিত্তিক নিৰ্দিষ্ট তহবিল তৈয়াৰ কৰিব৷ এই তহবিলত অতিৰিক্ত ব্যয় হলে সেই খৰচ বহন কৰিব লাগিব ৰাজ্য চৰকাৰেই৷ ইয়াৰোপৰি ভিবি জি ৰাম জি বিল ২০২৫ অনুসৰি শ্ৰমিকৰ মজুৰি সাপ্তাহিক ভিত্তিক দিয়াৰ কৰা কোৱা হৈছে৷ মনৰেগাৰ দৰে মজুৰি দিয়াত দেৰী হলে ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ বাধ্যবাধকতা নতুন বিলত ৰখা হোৱা নাই৷ যদিও মজুৰিৰ হাৰ পূৰ্বৰ দৰেই বাহাল থাকিব৷
কাম বন্ধৰ বিধান
প্ৰথমবাৰৰ দৰে নতুন বিলত কৃষিত ব্যস্ত থকাৰ সময়ত কাম বন্ধৰ প্ৰস্তাৱ ৰখা হৈছে৷ বছৰত সৰ্বোচ্চ ৬০দিন, বীজ ৰোপন আৰু ফচল কটাৰ সময়ত ৰাজ্য চৰকাৰে নিৰ্ধাৰিত সময়ত গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থান প্ৰকল্পৰ কাম বন্ধ থাকিব৷ ইয়াৰ ফলত কৃষিকামত পৰ্যাপ্ত শ্ৰমিক পোৱা যাব বুলি কেন্দ্ৰৰ দাবী৷ এই কাৰ্যত ১২৫ দিনৰ কাম পোৱাৰ সময়সীমা কৰি যাব পাৰে বুলিও আশংকা৷ সকলো মিলি নতুন এই বিলে গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থানত এফালে যেনেকৈ কামৰ দিন বঢ়োৱাৰ আশ্বাস দিছে তেনেকৈ অৰ্থনৈতিক আৰু প্ৰশাসনিক দায়িত্বৰ ভাৰো ৰাজ্যসমূহৰ ওপৰত বঢ়াই দিছে৷ যাক লৈ ৰাজনৈতিক আৰু নীতিগত বিতৰ্কও আৰম্ভ হৈছে৷
মনৰেগা প্ৰকল্প কি?
মহাত্মা গান্ধী জাতীয় গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থান গেৰেণ্টি আইন হৈছে এক ভাৰতীয় শ্ৰম আইন আৰু সামাজিক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা৷ যাৰ লক্ষ্য সকলোৰে কামৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰা৷ ই প্ৰথমে জাতীয় গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থান গেৰেণ্টি আইন ২০০৫ নামেৰে পৰিচিত আছিল৷ এই প্ৰকল্পটো এক ফ্লেগশ্বিপ প্ৰগ্ৰাম, যাৰ লক্ষ্য গ্ৰামীণ পৰিয়ালৰ জীৱিকা নিৰাপত্তা উন্নত কৰা৷ যাৰ মাধ্যমেৰে প্ৰতিটো পৰিয়ালৰ স্বেচ্ছাই অদক্ষ কায়িক শ্ৰমত নিযুক্ত হয়৷ তেওঁলোকে এটা আৰ্থিক বছৰত কমেও ১০০ দিনৰ নিশ্চিত কৰ্মসংস্থান পায়৷ মনৰেগা বিশ্বৰ বৃহত্তম কৰ্ম গেৰেণ্টি প্ৰগ্ৰামসমূহৰ মাজত এটা যি ২০০৫ চনৰ পৰা গ্ৰামীণ উন্নয়ন মন্ত্ৰণালয়ে আৰম্ভ কৰিছিল৷ ২০২২-২০২৩ চনৰ মাজত মনৰেগাৰ অধীনত প্ৰায় চাৰে ১৫ কোটি সক্ৰিয় কৰ্মী আছিল৷ এই প্ৰকল্পৰ লক্ষ্য অধিকাৰ ভিত্তিক কাঠামোৰ মাধ্যমেৰে দীৰ্ঘস্থায়ী দৰিদ্ৰৰ বিৰুদ্ধে মোকাবিলা কৰা৷ এই প্ৰকল্পৰ সুবিধাভোগীসকলৰ কমপক্ষেও এক তৃতীয়াংশ মহিলা হব পাৰে৷
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
