চিঞৰিলেই মানুহৰ কিয় কমি যায় খং?

কেতিয়াবা কিবা কথাত অত্যন্ত খং উঠিলে আমি সেই খং দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। কিন্তু খং বাঢ়ি গৈ থাকিলে এসময়ত ধৈৰ্যৰ বান্ধোন ছিঙি যায়। তেতিয়া কোনোবাই চিঞৰি উঠে, আন কোনোবাই জোৰেৰে কথা কয়। বহু সময়ত এনেদৰে চিঞৰাৰ পিছত মনটো পাতল হোৱা যেন লাগে। মনৰ ভিতৰত জমা হৈ থকা খং, দুখ আৰু হতাশা যেন কিছু পৰিমাণে কমি যায়। কিন্তু আপুনি কেতিয়াবা ভাবিছেনে, তীব্ৰ খং উঠাৰ পিছত জোৰেৰে চিঞৰিলে কিয় মনটো কিছু সময়ৰ বাবে শান্ত হয়?

চিনেমাত এনে দৃশ্য প্ৰায়ে দেখা যায়। দীৰ্ঘদিন ধৰি অপমান বা অন্যায় সহ্য কৰাৰ পিছত কোনো চৰিত্ৰই হঠাতে জোৰেৰে চিঞৰি উঠে। বিশেষকৈ ছানী দেওলৰ ছবিত এনে দৃশ্য দৰ্শকে বহু সময়ত দেখিবলৈ পায়। কিন্তু চিঞৰ-বাখৰ কেৱল চিনেমাত খং প্ৰকাশ কৰাৰ উপায় নহয়। ইয়াৰ সৈতে আমাৰ মগজু, স্নায়ুতন্ত্ৰ আৰু আৱেগৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আছে।

খং উঠিলে আমাৰ শৰীৰত কি ঘটে?

ধৰি লওক, আপুনি কৰ্মস্থলীত বহুত কষ্ট কৰি এটা কাম সম্পূৰ্ণ কৰিলে। কিন্তু শেষত আন কোনোবাই সেই কামৰ কৃতিত্ব নিজৰ বুলি দাবী কৰিলে। এনে পৰিস্থিতিত আপোনাৰ খং উঠাটো স্বাভাৱিক। আপুনি হয়তো বাৰে বাৰে সেই ঘটনাটোৰ কথা ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰিব। লাহে লাহে হৃদস্পন্দন বাঢ়িব, শৰীৰটো গৰম অনুভৱ হ’ব আৰু মাতৰ স্বৰো উচ্চ হ’বলৈ ধৰিব। এনে পৰিৱৰ্তনৰ আঁৰত মগজু আৰু শৰীৰৰ এক বিশেষ প্ৰক্ৰিয়া থাকে।

আমাৰ মগজুত এমিগডালা (Amygdala) নামৰ এটা অংশ আছে। ই ভয়, বিপদ আৰু আৱেগিক সংকেত চিনাক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। যেতিয়া আমি কোনো ঘটনাক অন্যায়, অপমানজনক বা বিপজ্জনক বুলি অনুভৱ কৰোঁ, তেতিয়া এমিগডালাকে ধৰি মগজুৰ কেইবাটাও অংশ সক্ৰিয় হৈ পৰে।

ইয়াৰ পিছত হাইপ’থেলামাছ আৰু স্বয়ংক্ৰিয় স্নায়ুতন্ত্ৰই শৰীৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত শৰীৰৰ ‘যুঁজ দিয়া অথবা পলাই যোৱা’ (Fight or Flight) প্ৰতিক্ৰিয়া সক্ৰিয় হ’ব পাৰে। এই সময়ত এড্ৰিনেলিন আৰু কৰ্টিছলৰ দৰে মানসিক চাপৰ সৈতে জড়িত হৰম’নৰ প্ৰভাৱত হৃদস্পন্দন বাঢ়িব পাৰে, পেশীবোৰ টান হৈ পৰে আৰু উশাহ-নিশাহৰ গতি সলনি হয়। সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, খং উঠিলে আমাৰ শৰীৰে সম্ভাৱ্য বিপদ বা প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’বলৈ নিজকে সাজু কৰে।

চিঞৰিলে কিয় মনটো পাতল হোৱা যেন লাগে?

খং উঠিলে বহুতে নিজৰ আৱেগ প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰি মনৰ ভিতৰতে কথাবোৰ জমা কৰি ৰাখে। এনে অৱস্থাত দুখ, হতাশা, অপমান আৰু খং বাঢ়ি যাব পাৰে। এসময়ত সেই আৱেগ প্ৰকাশ কৰাৰ পিছত মনটো কিছু পৰিমাণে পাতল হোৱা যেন অনুভৱ হয়। কান্দি উঠিলে বা কোনো আপোনজনৰ আগত মনৰ কথা খুলি ক’লে যেনেকৈ সকাহ পোৱা যায়, তেনেকৈ কিছুমান মানুহে চিঞৰাৰ পিছতো সাময়িক সকাহ অনুভৱ কৰে। আচৰণ আৰু তথ্য বিজ্ঞানৰ গৱেষক অধ্যাপিকা প্ৰজ্ঞা আগৰৱাল আৰু ড° ৰেবেকা চেমেন্স-হুইলাৰে বিবিচি ৰেডিঅ’ ৪ৰ ‘উইমেনছ আৱাৰ’ (Woman’s Hour) অনুষ্ঠানত চিঞৰ-বাখৰ আৰু আৱেগ প্ৰকাশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল। এই আলোচনাৰ মূল কথাটো হ’ল, চিঞৰ-বাখৰ কৰাটো কিছুমান মানুহৰ বাবে দমন কৰি ৰখা আৱেগ প্ৰকাশৰ এটা উপায় হ’ব পাৰে। চিঞৰাৰ সময়ত শৰীৰৰ বিভিন্ন পেশী সক্ৰিয় হয়। তাৰ পিছত শৰীৰ লাহে লাহে শান্ত হ’লে পেশীৰ টানো কমিব পাৰে।

কিছুমান বিশেষজ্ঞৰ মতে, তীব্ৰ আৱেগিক অভিজ্ঞতাৰ পিছত শৰীৰত হোৱা পৰিৱৰ্তনে সাময়িকভাৱে শিথিলতা বা সকাহৰ অনুভূতি দিব পাৰে। অৱশ্যে, চিঞৰিলেই যে সকলো খং কমি যায় বা মনৰ চাপ সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ হয়, তেনে নহয়। চিঞৰাৰ পিছত পোৱা সকাহ ক্ষণস্থায়ীও হ’ব পাৰে।

চিঞৰ-বাখৰ আৰু ‘প্ৰাইমেল থেৰাপী’ৰ সম্পৰ্ক কি?

আৱেগ প্ৰকাশৰ সৈতে জড়িত এটা পদ্ধতি হৈছে ‘প্ৰাইমেল থেৰাপী’ (Primal Therapy)। এই পদ্ধতিত মানুহৰ মনৰ গভীৰতাত থকা কষ্টদায়ক অনুভৱ আৰু অতীতৰ আঘাতৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হয়। এই পদ্ধতিৰ কিছুমান ৰূপত চিঞৰ-বাখৰ বা জোৰেৰে আৱেগ প্ৰকাশ কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। ড° ৰেবেকা চেমেন্স-হুইলাৰৰ মতে, আৱেগ দমন কৰি ৰখা লোকসকলে কেতিয়াবা চিঞৰাৰ জৰিয়তে সাময়িক সকাহ অনুভৱ কৰিব পাৰে। কিন্তু মনত ৰখা উচিত যে সকলোৰে বাবে এই পদ্ধতি সমানে ফলপ্ৰসূ নহয়। প্ৰাইমেল থেৰাপীও সকলো মানসিক সমস্যাৰ বাবে প্ৰমাণিত চিকিৎসা নহয়। মানসিক আঘাত বা দীৰ্ঘদিনীয়া মানসিক চাপৰ সমস্যা থাকিলে বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো অধিক উপযোগী।

খং কমাবলৈ চিঞৰ-বাখৰ কৰাটো কিমান উপযোগী?

চিঞৰিলে কেতিয়াবা সাময়িক সকাহ পোৱা যায় যদিও ইয়াক খং নিয়ন্ত্ৰণৰ আটাইতকৈ ভাল উপায় বুলি ক’ব নোৱাৰি। চিঞৰ-বাখৰ কৰিলে শৰীৰৰ উত্তেজনা আৰু অধিক বৃদ্ধি পাব পাৰে। হৃদস্পন্দন বাঢ়িব পাৰে, ঘাম ওলাব পাৰে আৰু উশাহ-নিশাহৰ গতি সলনি হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি, জোৰেৰে চিঞৰিলে কাষত থকা মানুহবোৰো ভয় খাই উঠিব পাৰে বা তেওঁলোকৰ মাজত উত্তেজনা বৃদ্ধি পাব পাৰে। বিশেষকৈ খঙৰ মুহূৰ্তত কাৰোবাক লক্ষ্য কৰি চিঞৰিলে সম্পৰ্কৰ অৱনতি ঘটিব পাৰে আৰু সমস্যাটো অধিক জটিল হৈ পৰিব পাৰে। সেয়েহে খং উঠিলে কেৱল সেই খং উলিয়াই দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে শৰীৰ আৰু মনক শান্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰাটো অধিক উপযোগী।

খং নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ কি কৰিব পাৰি?

১. কিছু সময়ৰ বাবে আঁতৰি যাওক: খং উঠাৰ লগে লগে উত্তৰ দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে পৰিস্থিতিটোৰ পৰা কিছু সময়ৰ বাবে আঁতৰি যাওক। ইয়াৰ ফলত খৰখেদাকৈ কিবা কৈ পেলোৱাৰ সম্ভাৱনা কমে।

২. লাহে লাহে উশাহ লওক: লাহে লাহে উশাহ লৈ ধীৰে ধীৰে এৰি দিয়ক। কেইবাবাৰো এনে কৰিলে শৰীৰৰ উত্তেজনা কমাত সহায় হ’ব পাৰে।

৩. মনৰ কথা লিখি ৰাখক: কিহৰ বাবে খং উঠিছে, সেই কথা কাগজত লিখি ৰাখিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত নিজৰ অনুভৱ আৰু সমস্যাৰ কাৰণ বুজিবলৈ সুবিধা হয়।

৪. ধ্যান আৰু যোগাসন কৰক: নিয়মিত ধ্যান, যোগাসন আৰু মাইণ্ডফুলনেছৰ অনুশীলনে মানসিক চাপ কমোৱা আৰু আৱেগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।

৫. বিশ্বাসযোগ্য ব্যক্তিৰ সৈতে কথা পাতক: মনৰ ভিতৰত খং বা দুখ জমা কৰি ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে বিশ্বাসযোগ্য বন্ধু, পৰিয়ালৰ সদস্য বা পৰামৰ্শদাতাৰ সৈতে কথা পাতক।

৬. সমস্যাটোৰ মূল কাৰণ বিচাৰি উলিয়াওক: বাৰে বাৰে একে কথাতে খং উঠিলে তাৰ আঁৰৰ কাৰণ বিচাৰি উলিওৱাৰ চেষ্টা কৰক। কেতিয়াবা অতিমাত্ৰা কামৰ চাপ, হতাশা, অপমানবোধ বা টোপনিৰ অভাৱেও খঙৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
এই প্ৰতিবেদন যুগুতাইছে মানসজ্যোতিয়ে

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ