এইবাৰ জৱাহৰলাল নেহৰুৰ বিৰুদ্ধে ‘ভোট চুৰি’ৰ অভিযোগ!

মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ বিৰুদ্ধে বিৰোধী দল ইণ্ডিয়া এলায়েন্সে আৰম্ভ কৰিছে প্ৰতিবাদী অভিযান। ৩১ অক্টোবৰ, শনিবাৰে সন্ধিয়া কংগ্ৰেছৰ সভাপতি মল্লিকাৰ্জুন খৰ্গেৰ বাসগৃহত অনুষ্ঠিত এক ‘মক পাৰ্লিয়ামেণ্ট’ত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তৰ বিৰুদ্ধে ‘জনতাৰ অভিযোগনামা’ প্ৰস্তাৱ গৃহীত হয়। কংগ্ৰেছকে ধৰি বিৰোধী দলসমূহে SIR প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ভোট চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে।

ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত বিজেপিৰ মুখপাত্ৰ সম্বিত পাত্ৰই কংগ্ৰেছক লক্ষ্য কৰি প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৰ বিৰুদ্ধে দেশৰ ‘প্ৰথম ভোট চুৰি’ কৰা বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ অভিযোগ অনুসৰি, কংগ্ৰেছৰ অধিকাংশ জ্যেষ্ঠ নেতাই চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে বিচাৰিছিল। কিন্তু সেই সমৰ্থন লাভ নকৰাকৈয়ে নেহৰুৱে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। সম্বিত পাত্ৰই সংবাদমেলত কয় যে নেহৰু আছিল এজন ‘অনিৰ্বাচিত প্ৰধানমন্ত্ৰী’। তেওঁৰ ভাষ্য অনুসৰি, চৰ্দাৰ পেটেলৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰ বঞ্চিত কৰি নেহৰুৱে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদ লাভ কৰিছিল।

তেওঁৰ এই মন্তব্যই পুনৰ ১৯৪৬ চনত কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচনক লৈ হোৱা ঐতিহাসিক ঘটনাক চৰ্চালৈ আনিছে। কিন্তু প্ৰকৃততে সেই সময়ত কি হৈছিল? চৰ্দাৰ পেটেলৰ নাম অধিকাংশ প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ কমিটীয়ে প্ৰস্তাৱ কৰাৰ পিছতো কেনেকৈ নেহৰু কংগ্ৰেছৰ সভাপতি হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছিল? জানো আহক এই ঘটনাৰ সম্পূৰ্ণ কাহিনী।

১৯৪৬ চনত কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচনক লৈ হৈছিল বিতৰ্ক

১৯৪৬ চনৰ এপ্ৰিল-মে’ মাহৰ সময়। ভাৰতৰ স্বাধীনতা প্ৰায় নিশ্চিত হৈ পৰিছিল। দেশত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰস্তুতি চলিছিল। সেই সময়ত কংগ্ৰেছৰ সভাপতি পদটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কাৰণ, কংগ্ৰেছৰ সভাপতিগৰাকীয়ে অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী হ’ব পাৰে বুলিও ধাৰণা কৰা হৈছিল।

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ১৯৪০ চনৰ পৰা ১৯৪৬ চনলৈ কংগ্ৰেছৰ নিয়মীয়া বাৰ্ষিক অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল। সেই সময়ছোৱাত মৌলানা আবুল কালাম আজাদ কংগ্ৰেছৰ সভাপতিৰ দায়িত্বত আছিল। সেয়েহে ১৯৪৬ চনত নতুন সভাপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। তেতিয়াৰ কংগ্ৰেছৰ নিয়ম অনুসৰি প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীসমূহে (PCC) সভাপতি পদৰ বাবে প্ৰাৰ্থীৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব পাৰিছিল।

১৯৪৬ চনৰ ২৯ এপ্ৰিল আছিল মনোনয়ন দাখিলৰ শেষ দিন। ইতিহাসবিদ আৰু সমসাময়িক নথি অনুসৰি, মুঠ ১৫খন প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীৰ ভিতৰত ১২খনে চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। বাকী তিনিখন কমিটীয়ে কোনো প্ৰাৰ্থীৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা নাছিল। আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ’ল, কোনো এখন প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীয়ে জৱাহৰলাল নেহৰুৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা নাছিল। সেই সময়ত চৰ্দাৰ পেটেলৰ বয়স আছিল ৭১ বছৰ। তেওঁ কংগ্ৰেছৰ এজন শক্তিশালী সংগঠক আছিল। ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ভূমিকা আছিল আৰু দলৰ সংগঠনটোৰ ওপৰত তেওঁৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ আছিল। আনহাতে, নেহৰুৰ বয়স আছিল ৫৬ বছৰ। তেওঁ আছিল যুৱপ্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয়, আধুনিক চিন্তাধাৰাৰ ব্যক্তি আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত নেতা।

নেহৰু আছিল মহাত্মা গান্ধীৰ প্ৰথম পছন্দ

কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত মহাত্মা গান্ধীয়ে নিজৰ পছন্দ স্পষ্ট কৰিছিল। তেওঁ জৱাহৰলাল নেহৰুক অধিক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰিছিল। গান্ধীৰ মতে, নেহৰুৰ চিন্তাধাৰা আছিল আধুনিক। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত ভাৰতক ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰিব আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ সৈতে সহজে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰিব। ১৯৪৬ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত মৌলানা আবুল কালাম আজাদলৈ লিখা এখন পত্ৰত গান্ধীয়ে নেহৰুৰ প্ৰতি থকা নিজৰ পছন্দ প্ৰকাশ কৰিছিল। এইদৰে কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচনত গান্ধীৰ মতামত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰিছিল। যদিও অধিকাংশ প্ৰাদেশিক কমিটীয়ে পেটেলৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিছিল, গান্ধীৰ পছন্দ আছিল নেহৰু।

কেনেকৈ প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল পেটেলে?

সভাপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰক্ৰিয়াত আচাৰ্য জে বি কৃপালানীৰ নামো চৰ্চালৈ আহিছিল। ইতিহাসবিদসকলৰ মতে, কংগ্ৰেছ ৱৰ্কিং কমিটীৰ এখন বৈঠকত কৃপালানীয়ে নেহৰুৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত কংগ্ৰেছ ৱৰ্কিং কমিটীৰ সদস্যসকলে, চৰ্দাৰ পেটেলকে ধৰি, এই প্ৰস্তাৱৰ সমৰ্থন কৰে। কৃপালানীয়ে নিজৰ প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰে। তাৰ পিছত চৰ্দাৰ পেটেলকো প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়। মহাত্মা গান্ধীয়ে নেহৰুকো নিজৰ প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সুযোগ দিছিল। কাৰণ, কোনো প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ কমিটীয়ে তেওঁৰ নাম আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰস্তাৱ কৰা নাছিল। কিন্তু নেহৰুৱে প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰা নাছিল। তেওঁ এই বিষয়ত মৌন হৈ আছিল। তেওঁৰ এই মৌনতাক বহুতে দ্বিতীয় স্থান গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনিচ্ছুক হোৱাৰ সংকেত হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছিল। শেষত গান্ধীয়ে চৰ্দাৰ পেটেলক নিজৰ নাম প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ কয়। গান্ধীৰ প্ৰতি গভীৰ সন্মান থকা পেটেলে কোনো প্ৰতিবাদ নকৰাকৈয়ে নিজৰ প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰে।

বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে কংগ্ৰেছৰ সভাপতি হৈছিল নেহৰু

পেটেলে প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ পিছত জৱাহৰলাল নেহৰু একমাত্ৰ প্ৰাৰ্থী হৈ পৰে। ফলত তেওঁ বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪৬ চনৰ ৬ জুলাইত বম্বেত অনুষ্ঠিত অল ইণ্ডিয়া কংগ্ৰেছ কমিটীৰ (AICC) বৈঠকত নেহৰুৱে সভাপতিৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৪৬ চনৰ ১২ আগষ্টত ভাইচৰয় লৰ্ড ৱেভেলে নেহৰুক অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰ গঠনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায়। নেহৰুৱে অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ লগে লগে জৱাহৰলাল নেহৰু দেশৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়।

চৰ্দাৰ পেটেলৰ মনত আছিল নেকি এই ঘটনাৰ আক্ষেপ?

এই ঘটনাক লৈ বহু ইতিহাসবিদে বিভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মাইকেল ব্ৰেচাৰৰ নেহৰুৰ জীৱনী অনুসৰি, মহাত্মা গান্ধীয়ে হস্তক্ষেপ নকৰা হ’লে ১৯৪৬-৪৭ চনত চৰ্দাৰ পেটেল ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। তেওঁৰ মতে, পেটেলৰ পৰা প্ৰাপ্য সুযোগ আঁতৰাই নিয়া হৈছিল আৰু এই ঘটনাই তেওঁৰ মনত গভীৰ আঘাত দিছিল। মহাত্মা গান্ধীৰ নাতি ৰাজমোহন গান্ধীয়েও তেওঁৰ ‘Patel: A Life’ নামৰ গ্ৰন্থত এই ঘটনাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে। চৰ্দাৰ পেটেলৰ কন্যা মণিবেন পেটেলৰ ডায়েৰীতো এই ঘটনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। আচাৰ্য জে বি কৃপালানীয়েও তেওঁৰ গ্ৰন্থত লিখিছে যে নেহৰুৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা নহ’লে চৰ্দাৰ পেটেল কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হ’লহেঁতেন। কৃপালানীৰ মতে, তেওঁৰ হস্তক্ষেপত পেটেল সন্তুষ্ট হোৱা নাছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ বাবে হোৱা নাছিল আনুষ্ঠানিক ভোটদান

এই ঘটনাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ বুজি পোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। ১৯৪৬ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ বাবে কোনো আনুষ্ঠানিক নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল। সেই সময়ত ভাৰত স্বাধীন দেশ নাছিল আৰু বৰ্তমানৰ সাংবিধানিক ব্যৱস্থাও কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল। অৰ্থাৎ, প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ বাবে কোনো বেলট বাকচ বা আনুষ্ঠানিক ভোটদানৰ ব্যৱস্থা নাছিল। মূলতঃ কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰেই অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ নেতৃত্ব নিৰ্ধাৰণ হৈছিল। সেয়েহে ১৯৪৬ চনৰ ঘটনাক বৰ্তমানৰ নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে একে বুলি ক’ব নোৱাৰি। যদিও অধিকাংশ প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ কমিটীয়ে পেটেলৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিছিল, গান্ধীৰ হস্তক্ষেপৰ পিছত নেহৰু কংগ্ৰেছৰ সভাপতি হৈছিল।

গান্ধীয়ে কিয় নেহৰুক অধিক উপযুক্ত বুলি ভাবিছিল?

মহাত্মা গান্ধীৰ মতে, জৱাহৰলাল নেহৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে অধিক উপযুক্ত আছিল। আনহাতে, চৰ্দাৰ পেটেলৰ সংগঠনিক দক্ষতা আৰু প্ৰশাসনিক ক্ষমতাৰ ওপৰত গান্ধীৰ গভীৰ আস্থা আছিল। গান্ধীয়ে দুয়োগৰাকী নেতাই একেলগে কাম কৰাটো বিচাৰিছিল। তেওঁৰ দৃষ্টিত নেহৰু আৰু পেটেল আছিল পৰস্পৰৰ পৰিপূৰক। নেহৰুৱে দেশৰ বৈদেশিক নীতি, আধুনিক চিন্তাধাৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ দিশত নেতৃত্ব দিব পাৰিব। আনহাতে, পেটেলে দেশৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰশাসন, সংগঠন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় একত্ৰীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰিব।

পেটেলে নেহৰুক নেতা হিচাপে মানি লৈছিল

প্ৰধানমন্ত্ৰী পদক লৈ মতানৈক্যৰ কথা চৰ্চিত হ’লেও স্বাধীনতাৰ পিছত দুয়োগৰাকী নেতাই একেলগে দেশৰ বাবে কাম কৰিছিল। মহাত্মা গান্ধীৰ হ*ত্যাৰ পিছত চৰ্দাৰ পেটেলে নেহৰুৰ নেতৃত্বক সমৰ্থন কৰি কৈছিল যে বাপুৱে জৱাহৰলাল নেহৰুক নিজৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ কথা মানি চলা উচিত। নেহৰু আৰু পেটেলে একেলগে দেশৰ ৰাজকীয় ৰাজ্যসমূহৰ একত্ৰীকৰণ, সংবিধান প্ৰস্তুত কৰা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্য বজাই ৰখাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ কামত ভূমিকা পালন কৰিছিল। কিছুমান বিষয়ত দুয়োগৰাকী নেতাৰ মাজত মতানৈক্য আছিল যদিও দেশৰ স্বাৰ্থক তেওঁলোকে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল।

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ