আপুনি নিশ্চয় ৰেলৱে ষ্টেচনলৈ গ’লে হালধীয়া ৰঙৰ চাইনবৰ্ডত ষ্টেচনৰ নামৰ লগতে আন এটা তথ্য লক্ষ্য কৰিছে। সেয়া হৈছে—‘সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা উচ্চতা’। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো ষ্টেচনৰ নামৰ তলত লিখা থাকিব পাৰে ‘সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা XYZ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত’। কিন্তু কেতিয়াবা ভাবিছেনে, ৰেলৱে ষ্টেচনৰ নামৰ সৈতে এই উচ্চতাৰ তথ্য কিয় লিখি ৰখা হয়? সাধাৰণতে যাত্ৰীসকলে ইয়াক কেৱল এটা অতিৰিক্ত তথ্য বুলি ভাবিলেও ইয়াৰ আঁৰত আছে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰিকৰী কাৰণ।
সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা উচ্চতা বুলিলে কি বুজায়?
কোনো ঠাই কিমান ওখ বা চাপৰ, সেয়া জুখিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট ভিত্তি বা শূন্য বিন্দুৰ প্ৰয়োজন হয়। এই ক্ষেত্ৰত গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠক ভিত্তি হিচাপে ধৰা হয়। অৰ্থাৎ, সমুদ্ৰৰ গড় জলপৃষ্ঠৰ তুলনাত কোনো এখন ঠাই কিমান ওপৰত বা তলত অৱস্থিত, তাকেই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা উচ্চতা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইৰ উচ্চতা একে পদ্ধতিৰে জুখি তুলনা কৰাটো সহজ হয়।
১. ৰেলপথ নিৰ্মাণ আৰু জৰীপৰ কামত সহায় কৰে
ৰেলপথ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত মাটিৰ উচ্চতা জনাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। নতুন ৰেললাইন, দলং, সুৰংগ বা ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰাৰ সময়ত অভিযন্তাসকলে বিভিন্ন স্থানৰ উচ্চতা জুখিবলগীয়া হয়। এই কামৰ বাবে আগতে জুখি থোৱা নিৰ্দিষ্ট উচ্চতাৰ স্থানক বেঞ্চমাৰ্ক (Benchmark) বুলি কোৱা হয়। ৰেলৱে ষ্টেচনৰ দৰে স্থায়ী গাঁথনিৰ উচ্চতা লিপিবদ্ধ কৰি ৰাখিলে জৰীপকাৰীসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত সেই তথ্যৰ সহায়ত সহজে জোখ-মাখ কৰিব পাৰে।
২. ৰেলৰ গতিপথৰ ঢাল নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে
ৰেলগাড়ী চলাচলৰ বাবে ৰেলপথৰ ঢাল বা অৱনতিৰ সঠিক হিচাপ ৰখাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৰণ, অতি ঠেক ঢালত ৰেলগাড়ী চলাবলৈ অধিক শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু ব্ৰেকৰ ওপৰতো চাপ পৰে। সেয়েহে দুটা ষ্টেচনৰ মাজৰ উচ্চতাৰ পাৰ্থক্য জানি ৰেলপথৰ ঢাল নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিত্তিত ৰেলৰ ইঞ্জিনৰ শক্তি, ডবাৰ সংখ্যা আৰু ব্ৰেকিঙৰ ব্যৱস্থা পৰিকল্পনা কৰাত সুবিধা হয়।
৩. বান আৰু পানী নিষ্কাশনৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ
ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু ৰেলপথত যাতে বৰষুণৰ পানী জমা নহয়, তাৰ বাবে উপযুক্ত নিষ্কাশন ব্যৱস্থা থকাটো প্ৰয়োজনীয়। এই ব্যৱস্থা নিৰ্মাণৰ সময়ত চাৰিওফালৰ মাটিৰ উচ্চতা জনাটো জৰুৰী। কোন দিশে পানী বৈ যাব আৰু ক’ত নলা বা কালভাৰ্ট নিৰ্মাণ কৰিব লাগিব, সেই সিদ্ধান্ত লোৱাত উচ্চতাৰ তথ্যই সহায় কৰে। আনহাতে, বানপানীৰ আশংকা থকা অঞ্চল চিনাক্ত কৰাতো এই তথ্য উপযোগী।
৪. বতৰ আৰু ৰেলৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ
ঠাইৰ উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বায়ুৰ চাপ আৰু ঘনত্ব সাধাৰণতে কমি আহে। ইয়াৰ ফলত বতৰ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ লগতে কিছুমান যান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ কাৰ্যক্ষমতাতো প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। বিশেষকৈ পাহাৰীয়া অঞ্চলত ৰেলপথ নিৰ্মাণ আৰু ৰেল চলাচলৰ পৰিকল্পনা কৰোঁতে এই তথ্যৰ প্ৰয়োজন হয়।
৫. যাত্ৰীসকলৰ বাবেও ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য
এই উচ্চতাৰ তথ্য কেৱল ৰেলৱেৰ অভিযন্তা বা জৰীপকাৰীৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণ যাত্ৰীৰ বাবেও উপযোগী। ইয়াৰ জৰিয়তে কোনো এখন ঠাই সমতল ভূমিত নে পাহাৰীয়া অঞ্চলত অৱস্থিত, তাৰ এটা ধাৰণা পাব পাৰি। বিশেষকৈ শিমলা, দাৰ্জিলিং আৰু উটিৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহৰ চাইনবৰ্ডত উল্লেখ কৰা উচ্চতাই পৰ্যটকসকলৰ বাবেও বিশেষ আকৰ্ষণ সৃষ্টি কৰে।
চাইনবৰ্ডত দিয়া উচ্চতাৰ তথ্য কিমান নিৰ্ভৰযোগ্য?
ৰেলৱে ষ্টেচনৰ চাইনবৰ্ডত উল্লেখ কৰা উচ্চতা সাধাৰণতে ষ্টেচনৰ এটা নিৰ্দিষ্ট স্থানৰ উচ্চতাক বুজায়। জোখৰ পদ্ধতি বা কোনটো স্থানক ভিত্তি হিচাপে লোৱা হৈছে, তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বিভিন্ন উৎসত উচ্চতাৰ মান সামান্য বেলেগ হ’ব পাৰে। সঠিক কাৰিকৰী তথ্যৰ বাবে চৰকাৰী ৰেলৱে বা জৰীপ বিভাগৰ তথ্যকহে গুৰুত্ব দিয়া হয়। গতিকে, পৰৱৰ্তী সময়ত ৰেলৱে ষ্টেচনৰ হালধীয়া চাইনবৰ্ডত ‘সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা উচ্চতা’ বুলি লিখা থকা দেখিলে ইয়াক কেৱল এটা সংখ্যা বুলি নাভাবিব। ৰেলপথ নিৰ্মাণৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰেলৰ সুৰক্ষিত চলাচল, পানী নিষ্কাশন আৰু জৰীপৰ কামলৈকে এই সৰু তথ্যটোৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব আছে।
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ

















