বক্স অফিচত তুমুল আলোড়ন সৃষ্টি কৰা থকা দক্ষিণৰ ছবি কেজিএফ চেপ্টাৰ ২এ আমাক ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সমৃদ্ধ সোণৰ খনি কোলাৰ সোণৰ ক্ষেত্ৰখনৰ ক্ষিত-বিক্ষত ইতিহাসক পুনৰ আমাৰ মনলৈ লৈ আনিছে৷ ব্ৰিটিছে ১২০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি খনন কৰাৰ পিছত ভাৰতৰ লগতে বিশ্বৰে এসময়ৰ সৰ্ববৃহৎ সোণৰ খনিটো আজি নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰি আছে।
উল্লেখ্য যে ব্ৰিটিছে ১৮০০ শেষৰ ফালে কৰ্ণাটকৰ কোলাৰৰ কেজিএফত সোণৰ খনন কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল৷ জন টেইলৰ এণ্ড চন্সৰ দ্বাৰা ১৮৮০ চনত সংগঠিতভাৱে খনন কায আৰম্ভ কৰা হৈছিল৷ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কুপ্পামৰ পৰা শ্ৰীনিবাসপুৰালৈকে বিস্তৃত ৮০ কিলোমিটাৰ কোলাৰৰ শ্বিষ্ট বেল্টত সোণৰ সন্ধান লাভ কৰিছিল। কিন্তু এটা শতিকাৰো অধিক কাল সোণ খনন কৰাৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰে উৎপাদন কাৰ্যৰ বাবে অযোগ্য বুলি ঘোষণা কৰি ২০০১ চনত কেজিএফৰ উৎপাদন কাৰ্য বন্ধ কৰি দিয়ে।
বন্ধ কৰি দিয়াৰ পিছতে কেজিএফ খনিত নিয়োজিত হাজাৰ হাজাৰ পৰিয়াল কৰ্মসংস্থাপনহীন হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁলোকে ১০০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ বেংগালুৰু চহৰত কাম বিচাৰিবলৈ বাধ্য হৈ পৰিছিল। আজিও কেজিএফৰ মাৰিকুপ্পামৰ পৰা বাংগালুৰুলৈ এক বিশেষ ৰে’ল সেৱাৰ যোগেদি দুয়োখন চহৰৰ মাজত প্ৰতিদিনে প্ৰায় ৩০ হাজাৰ লোকক অনা নিয়া কৰে। শতিকাজোৰা উত্থান-পতন, ক্ষত-বিক্ষত, খনি শ্ৰমিকৰ ওপৰত চলা দমন-অৱদমন, শোষণ আদিও যেন অবিস্মিত ইতিহাস হৈ পৰে৷
লগতে পঢ়ক দেশৰ কে’বাখনো ৰাজ্যৰ উপ নিৰ্বাচনত মুখ থেকেচা বিজেপিৰ
কিন্তু এতিয়া দক্ষিণৰ ছবি কেজিএফ ২ এ দেশৰ ছবি গৃহসমূহত তুমুল আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰাৰ পিছতে কোলাৰৰ এসময়ৰ সমৃদ্ধি কেজিএফ সোণৰ খনিৰ ইতিহাস মানুহৰ মাজত চৰ্চা লাভ কৰিছে৷ খনিৰ শ্ৰমিকৰ ক্ষিত-বিক্ষত ইতিহাস, কৰ্ম সংস্থাপন হেৰুওৱাই নিঃস্ব হোৱাৰ বহুল প্ৰচাৰিত অথচ অকথিত কাহিনীয়ে পুনৰ মানুহৰ মুখে মুখে চৰ্চা লাভ কৰা দেখা গৈছে৷
ভাৰতৰ খনি মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ সোণৰ ভাণ্ডাৰ মুঠ ৭০.১ টন৷ আৰু এতিয়াও কৰ্ণাটক হৈছে দেশৰ ভিতৰতে বৃহৎ সোণৰ ভাণ্ডাৰ৷ কৰ্ণাটকত সৰ্বাধিক প্ৰায় ৮৮%, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত প্ৰায় ১২% আৰু ঝাৰখণ্ডত এক নগণ্য পৰিমাণ সোণ মজুত আছে৷ আৰু ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই কৰ্ণাটকৰে কুপ্পামৰ পৰা শ্ৰীনিবাসপুৰালৈকে বিস্তৃত ৮০ কিলোমিটাৰ অঞ্চলত কোলাৰ চিষ্ট বেল্টত সোণৰ ভাণ্ডাৰ বিচাৰি পাইছিল।
কৰ্ণাটকৰ কোলাৰত সোণৰ ভাণ্ডাৰ প্ৰথমে দক্ষিণ ভাৰতৰ চোলাসকলে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছিল৷ পিছত ব্ৰিটিছে আধুনিক যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা সোণ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিছিল।
লগতে পঢ়ক হৰভজন সিঙৰ মহানুভৱতা! কৃষকৰ কন্যাৰ শিক্ষাত ব্যয় কৰিব দৰমহাৰ ধন
কেজিএফক কেৱল ভাৰতৰে সৰ্ববৃহৎ খনি নাছিল, ১৮৫০ চনলৈকে কেজিএফ বিশ্বৰ আটাইতকৈ গভীৰ খনিবোৰৰ ভিতৰত এটা আছিল৷ কেজিএফৰ খনিবোৰত ৩.২৪ কিলোমিটাৰ গভীৰ আৰু প্ৰায় ১,৪০০ কিলোমিটাৰ ক্ষেত্ৰলৈকে খনন কৰা বুলি কোৱা হৈছে৷
ইফালে ইয়াৰ বিপৰীতে বিজিএমএলৰ এজন প্ৰাক্তন ট্ৰেড ইউনিয়ন নেতা কে আনবাজগানে বৰ্ণনা ভাৰতীয় ভূতাত্ত্বিক জৰীপ আৰু পুৰণি ব্ৰিটিছ ৰেকৰ্ডৰ উপলব্ধ প্ৰতিবেদনৰ উদ্ধৃতিৰে আজিলৈকে কেৱল 8 কিলোমিটাৰ সোণৰ ভাণ্ডাৰ খনন কৰা হৈছে বুলিহে দাবী কৰিছে।
‘‘৭২ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক সোণৰ ভাণ্ডাৰ আছে যিবোৰ এতিয়াও টেপ কৰা হোৱা নাই। কেজিএফেত ১২০ বছৰত প্ৰায় ৮০০ টন সোণ উৎপাদন কৰা বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু হিচাপবিহীনভাৱে অতি কমেও ৩,০০০ টনতকৈও সোণ খনন কৰা হৈছে,” তেওঁ লগতে কয়।
‘‘খনন কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছিল আৰু খননৰ ব্যয় খনন কৰা সোণৰ মূল্যতকৈ অধিক আছিল। সোণৰ জমা প্ৰায় ১.৫ কিলোমিটাৰ গভীৰত আছিল। প্ৰচুৰ লোকচানৰ ফলত বিজিএমএল বন্ধ হৈ যায়, যাৰ ফলত হাজাৰ হাজাৰ লোক নিবনুৱা হৈ পৰে৷’’ কেজিএফ নাগৰিক সুৰক্ষা মঞ্চৰ আহ্বায়ক দাস চিন্নাচাৱৰীয়ে ব্যাখ্যা কয়।
লগতে পঢ়ক খাদ্যত নিমখ বেছি! স্বামীয়ে পত্নীক, শহুৰেকে বোৱাৰীয়েক হত্যা
কেজিএফৰ খনিবোৰ এতিয়া নিস্তেজ, জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিলেও এই সৰু চহৰখন এসময়ত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ গৌৰৱ আছিল৷ কাৰণ ব্ৰিটিছৰ বাবে কেজিএফ সোণৰ কণী পৰা হাঁহজনী আছিল৷ লগতে স্থানীয় লোকৰ কৰ্মসংস্থানৰ এক স্থলীও আছিল৷
কেজিএফৰ বন্ধ হৈ পৰাৰ কে’বা দশকৰ হতাশাৰ পিছত পুনৰ কিছু আশাৰ ৰেঙনি দেখা পোৱা গৈছে। ২০২১ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কেজিএফত ৩,৫০০ একৰত এটা বৃহৎ ঔদ্যোগিক প্ৰকল্প স্থাপনৰ বাবে সেউজ সংকেত প্ৰদান কৰিছিল। এই উদ্যোগে কেজিএফৰ সোণৰ খনি বন্ধ হোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কৰ্মসংস্থাপনহীনতা আৰু অৰ্থৈনতিক স্থবিৰতাক পুনৰ নতুন গতি দিব বুলি আশা কৰা হৈছে৷
কৰ্ণাটকৰ কোলাৰ জিলাৰ এই কেজিএফৰ আৰু বহু অকথিত কাহিনী আছে৷ যিবোৰ এতিয়া কেজিএফ চেপ্টাৰ ২ৰ পিছত মানুহৰ মাজত পুনৰ চৰ্চা লাভ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে৷ ইয়াত জড়িত হৈ আছে খনি কৰ্মীৰ জীৱনৰ দুখ-দুদৰ্শা, হা-হতাশা, ব্ৰিটিছৰ শোষণ, বঞ্চনা আদি ইতিহাসো অকথিত ৰূপতেই আছে৷
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
