তেওঁ দেবাদিদেৱ মহাদেৱ৷ ত্ৰিলোকনাথ পৰমেশ্বৰ৷ তেওঁতকৈ শ্ৰেষ্ট কোন নাই৷ বেদব্যাসৰ বৃহৎ শিৱপুৰাণত উল্লেখ থকামতে, শিৱতকৈ শ্ৰেষ্ঠতৰ কোনো নাই৷ শ্ৰী শিৱৰ সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ৷ এই শিৱই শস্যশ্যামল বুকু স্ফীত পেট, দাড়িগোফে একাকাক ভোলানাথ৷ সভ্যতাৰ উন্মেষৰ পৰাই তেওঁ আৰাধ্য দেৱতা৷ কিন্তু পুৰাণমতে তেওঁৰ অবিৰ্ভাৱৰো আছে এক বিশেষ কাহিনী৷ সমগ্ৰ বিশ্বৰ অধিপতিজনৰ জন্ম কেনেকৈ জন্ম হৈছিল?
শিৱপুৰাণ অনুসৰি ত্ৰিদেৱ( ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ্বৰ)ৰ ভিতৰত শিৱই প্ৰাচীন দেৱতা৷ তেওঁহে অন্য দেৱতাৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ শিৱপুৰাণত সেই কথা উল্লেখ আছে৷ তেওঁ প্ৰকৃততে স্বয়ম্ভূ৷ তেওঁক কোনোৱে সৃষ্টি কৰা নাই৷ তেওঁ নিজে নিজেই উদ্ভূত হৈছে৷ যেতিয়া পৃথিৱীত সত্ত্বা নাছিল তেতিয়াও তেওঁ আছিল৷ আকৌ যেতিয়া সকলো ধ্বংস হৈ যাব তেতিয়াও তেওঁ থাকিব৷ অৱশ্যে শিৱৰ জন্মক লৈ এক লোককথাও আছে৷
ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ কলহৰ পৰাই তেওঁৰ অবিৰ্ভাৱ হৈছিল৷ এবাৰ ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ মাজত কোন শ্ৰেষ্ঠ সেই লৈ তৰ্ক চলিছিল৷ বিতৰ্ক যেতিয়া তুংগত উঠে তেতিয়াই হঠাৎ অবিৰ্ভাৱ হয় এক প্ৰকাণ্ড জ্বলন্ত স্তম্ভ৷ সেই স্তম্ভৰ আৰম্ভণি কেতিয়া শেষ কেতিয়া সেই সম্পৰ্কে স্পষ্ট তথ্য অৱশ্যে নাই৷ কিন্তু সেই জ্বলন্ত স্তম্ভৰ পৰাই শোনা গৈছিল এক দৈৱবাণী৷ সুদূৰৰ পৰা ভাহি আহিছিল এক স্বৰ৷ সেই স্বৰেই দুই দেৱতাক জনাই দিছিল এই বিশেষ জ্বলন্ত স্তম্ভৰ আদি আৰু অন্ত যিয়ে বিচাৰি ওলিয়াব পাৰিব তেৱেই শ্ৰেষ্ঠ৷ এই কথা শুনাৰ লগে লগেই আকাশৰ দিশেৰে এটি হাঁহ হৈ উৰা মাৰে ব্ৰহ্মা৷ অন্যহাতে বিষ্ণুৱে মাটি খান্দি ভূগৰ্ভৰ অন্ত বিচাৰি আৰম্ভ কৰে অনুসন্ধান৷ সময় আগবাঢ়িল৷ কিন্তু এই শ্ৰেষ্ঠ স্তম্ভৰ আৰম্ভণি আৰু শেষ ব্ৰহ্মা, বিষ্ণুৱে বিচাৰি উলিয়াব নোৱাৰিলে৷ এসময়ত দুজনেই হাৰ মানি লয়৷ তেতিয়াই তেওঁলোকৰ সন্মুখত থিয় দিয়ে শিৱই৷ তেওঁলোকে যাৰ অপেক্ষাত আছিল স্বয়ং তেৱেই থিয় হয় ব্ৰহ্মা- বিষ্ণুৰ সন্মুখত৷ শিৱক দেখিয়েই ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱে বুজি পাই যে এই জ্বলন্ত অগ্নিকুণ্ডই শিৱ৷ শিৱৰ চিৰন্তন তথা আদি- অন্তহীন ৰূপক প্ৰত্যক্ষ কৰি তেওঁলোকে বুজিব পাৰে শিৱৰ পৰিচয়৷
শিৱ শব্দটিৰ প্ৰকৃত ব্যঞ্জনা কি?
সত্যম-শিৱম-সুন্দৰম৷ সত্য আৰু সুন্দৰৰ তেওঁ সেতু৷ সভ্যতাত শিৱ চেতনা কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল সেই প্ৰসংগত বহুতেই বিভিন্ন আলোচনা অব্যাহত ৰাখিছে৷ শিৱৰ চেতনা কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল তাৰ কোনো তথ্য নাই৷ কিন্তু নানান ৰূপান্তৰৰ মাজেৰে শিৱই আজিৰ এই ৰূপ ধাৰণ কৰিছে৷ শিৱ-কল্পনা বৈদিক যুগৰো বহু আগৰ৷ সিন্ধু সভ্যতাত মূলত মাতৃপূজাৰ প্ৰচলন থাকিলেও পুৰুষ দেৱতাও আছিল৷ তেওঁলোকৰ মাজত অন্যতম হৈছে তিনিমুখ বিশিষ্ট এক দেৱতা৷ এটা শিলত এই ৰূপ দেখা যায়৷ ত্ৰিমূখা, যোগেশ্বৰ, পশুপতি, মহাযোগী নানান নামেৰে তেওঁ পৰিচিত৷ তেওঁকেই শিৱৰ আদিৰূপ বুলি কোৱা হয়৷
বৈদিক যুগত প্ৰকৃতিৰ শান্ত স্বৰূপৰ পৰা কল্যাণময় যি চিন্তাৰ জন্ম সেই চিন্তাৰ পৰাই মঙ্গলময় চেতনাৰ প্ৰতীক শিৱৰ জন্ম৷ সংহাৰৰ দেৱতা ৰুদ্ৰ আৰু মঙ্গলময় শিৱ আমাৰ ধৰ্মবিশ্বাসৰ সৈতে একীভূত হৈ আছে৷ পৌৰাণিক সেই যুগৰ পৰাই শিৱৰ মূৰ্তিৰ ওপৰিও তেওঁৰ প্ৰতীক লিঙ্গৰ উপাসনা চলি আহিছে৷ বহুতেই শিৱলিঙ্গক অনাৰ্যৰ ভাৱনাৰ মূৰ্ত স্বৰূপ বুলিও ধাৰণা কৰা হয়৷ এই শিৱকেই আমি ঘৰে ঘৰে উপাসনা কৰো৷ তেওঁৰ পেশীবহুল জ্যোতিৰ্ময় নতুবা মূৰৰ পিছফালে জ্যোতিৰ্বলয় নাই যদিও আছে এখন দাড়িগোফেৰে একাকাৰ মুখ, ডিঙিত সৰ্প, পিন্ধনত বাঘৰ ছাল শৰীৰত কোনো আভিজাত্য নাই৷ এই সকলোবোৰৰ মাজতো মুখত এক উজ্বলতা থাকে৷ সেই উজ্বলতাই প্ৰাণ হৰি নিব পাৰে একোজন ভক্তৰ৷ এই ৰূপক আৰাধনা কৰিয়েই ভক্তই লাভ কৰে প্ৰশান্তি৷
শিৱক উপাসনা কৰোতে নীলপুজা, শিৱৰাত্ৰি ইত্যাদি ইত্যাদি বহুধৰণে উপাসনা কৰা হয়৷ মধ্যযুগৰ মঙ্গলকাব্য আৰু লোকসংস্কৃতিতো তেওঁৰ ৰূপ ভিন্ন৷ শিৱ যেন ঘৰৰ মানুহ৷ শ্মশানত শিৱ, ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰত শিৱ, মংস্যজীৱীৰ ঘৰত শিৱ, খেতিয়কৰ ঘৰত শিৱ মুঠতে শিৱ সকলোৰে কাষত, সকলোৰে প্ৰাণত৷ প্ৰসাধনৰ নামত একো নাই, পিন্ধনৰ নামতো একো নাই৷ মূৰত জঁটা, হাতত ত্ৰিশূল, বাহন ষাঁড় দেখিয়েই মূৰ্চা গৈছিল পাৰ্বতীৰ মাতৃ তথা শিৱৰ শাহুৱেক মেনকাইয়ো৷ কিন্তু শিৱৰ মনোহৰ ৰূপ যেতিয়া তেওঁ দেখা পালে তেতিয়াই তেওঁ মোহিত হৈ আৰাধ্য দেৱতাৰ ঠাইত স্থান দিয়ে জোৱায়েকক৷ এনেকৈয়ে শিৱ ঘৰে ঘৰে জীয়াই আছে যুগে যুগে৷ সময় সলনি হৈছে৷ শিৱ মন্দিৰসমূহত আধুনিকতাৰ পৰশ কৰিছে কিন্তু শিৱ আজিও একেদৰে একেস্থানতেই৷
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
