থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ মাজত প্ৰায় ৮০০ কিঃমিঃ দীৰ্ঘ সীমান্তত উত্তেজনাময় পৰিবেশ৷ দুই দেশৰ মাজত হিংসা বিয়পি পৰিছে৷ কমপক্ষেও ১৫ জন লোক নিহত হৈছে আৰু নিহতসকলৰ বেছিভাগেই সাধাৰণ নাগৰিক৷ নতুনকৈ সংঘাতৰ ফলত থাইলেণ্ড সীমান্তৰ ওপৰিও চাৰিখন প্ৰদেশৰ পৰা এক লাখতকৈ বেছি মানুহক আঁতৰাই নিয়া হৈছে বুলি প্ৰকাশ কৰিছে আন্তৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদমাধ্যমে৷ উভয় পক্ষই এটাই আনটোক দোষাৰোপো কৰিছে৷ অৱশ্যে এই অঞ্চলত উত্তেজনা প্ৰথম নহয়৷ বিৰোধৰ কাৰণসমূহৰ মাজত আছে একাদশ শতাব্দীৰ প্ৰেহ বিহাৰ মন্দিৰ৷
প্ৰেহ বিহাৰ মন্দিৰ থাইলেণ্ড কম্বোডিয়া সীমান্তৰ ডাংৰেক পৰ্বতমালাৰ ওপৰত অৱস্থিত এটা হিন্দু মন্দিৰ যি ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে নিবেদিত৷ মন্দিৰটো কম্বোডিয়াৰ প্ৰেহ বিহাৰ প্ৰদেশ আৰু থাইলেণ্ডৰ ছিচাকেট প্ৰদেশৰ মাজত অৱস্থিত৷ মন্দিৰক উভয় দেশেই নিজৰ বুলি দাবী কৰে৷ বিষয়টো ১৯০৭ চনৰ কম্বোডিয়াৰ ফৰাচি ঔপনিবেশিক শাসনামলত অঁকা এটা মানচিত্ৰৰ সৈতে জড়িত৷ কম্বোডিয়া মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ আশেপাশে থকা এলেকা তেওঁলোকৰ নিজৰ বুলি জাহিৰ কৰাৰ বাবে এই মানচিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে৷ কিন্তু থাইলেণ্ডৰ দাবীস মানচিত্ৰটো অস্পষ্ট আৰু কেতিয়াবা আনুষ্ঠানিকভাৱে গৃহীত হোৱা নাই৷
১৯৬২ চনত কম্বোডিয়া বিষয়টোক আন্তৰ্জাতিক বিচাৰ আদালতত লৈ যায়৷ আদালত কম্বোডিয়াৰ পক্ষে ৰায় দিছে৷ আদালতে ঘোষণা কৰিছে যে মন্দিৰটো কম্বোডিয়াৰ ভূখণ্ডৰ মাজত অৱস্থিত৷ কিন্তু থাইলেণ্ডে যুক্তি দিয়ে যে মন্দিৰৰ চাৰিওপাশৰ প্ৰায় ৪.৬ বৰ্গকিলোমিটাৰ এলেকা অমীমাংসিত ৰৈ গৈছে৷
২০০৮ চনত কম্বোডিয়াই সফলভাৱে মন্দিৰভাগক ইউনেস্কোৰ ৱাৰ্ল্ড হেৰিটেজ চাইট হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে৷ এই পদক্ষেপে থাইলেণ্ডক ক্ষুদ্ধ কৰিছে আৰু উত্তেজনা আকৌ বৃদ্ধি পাইছে৷ ২০১১ চনত দুই দেশৰ মাজত এই মন্দিৰক লৈ মাৰাত্মক সংঘৰ্ষ হৈছিল৷ এই সংঘৰ্ষত ১৫জন নিৰীহ লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল৷ গৃহহীন হৈছিল হাজাৰ হাজাৰ লোক৷
২০১৩ চনত কেৱল মন্দিৰৰ ওপৰতেই নহয়, আশেপাশে থকা মাটিৰ ওপৰতো কম্বোডিয়াৰ সাৰ্বভৌমত্ব পুনৰ্ব্যক্ত কৰা হয়৷ আদালতে হিংসা ৰোধ কৰাৰ বাবে স্থানটোৰ চাৰিওফালে এক সামৰিক নিৰস্ত্ৰীকৰণ অঞ্চল তৈয়াৰৰ প্ৰস্তাৱো দিছিল৷ তেতিয়াই এচোচিয়েটেড প্ৰেছৰ মতে সেই সিদ্ধান্ত কেতিয়াও বাস্তবায়িত নহল৷ থাইলেণ্ডে পাছত আদালতৰ এক্ৰিয়াৰ প্ৰত্যাখ্যান কৰে৷ ফলত এই সমস্যা এতিয়াও অমীমাংসিতেই আছে৷
প্ৰেহ বিহাৰ মন্দিৰৰ উৎপত্তিস্থল নৱম শতাব্দীতে৷ যদিও বৰ্তমান যি মূল কাঠামোটো আছে সেয়া মূলত একাদশ শতাব্দীত খেমাৰ সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মিত হৈছিল৷ ইতিহাস অনুসৰি ৰাজা সূৰ্যবৰ্মণে প্ৰথম ইয়াৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু সূৰ্যবৰ্মণ দ্বিতীয়ই এই মন্দিৰৰ সম্প্ৰসাৰণৰ কাম কৰিছিল৷
ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গীকৃত এই মন্দিৰ ধ্ৰুপদী খেমাৰ স্থাপত্যৰ এক অসাধাৰণ উদাহৰণ৷ দ্যা ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ মতে প্ৰধান মন্দিৰ মুয়েন থম, বেলেপাথৰ দি নিৰ্মিত আৰু ইয়াত এটা শিৱলিংগ আৰু লাইব্ৰেৰী আছে৷ বৃহত্তৰ কমপ্লেক্সত ভ্ৰমণকাৰীসকলক আশ্ৰয় দিয়াৰ বাবে নিৰ্মিত মহাযান বৌদ্ধ স্থান প্ৰাসাদ আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সেৱা প্ৰদানকাৰী এক হাস্পতালো আছে৷ ২০১৮ চনত ভাৰত কম্বোডিয়াৰ মৌ স্বাক্ষৰত ভগৱান শিৱ মন্দিৰৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সংৰক্ষণৰ সহায়তাৰ কথা আলোচনা হৈছে৷
এই মন্দিৰ কম্বোডিয়া আৰু থাইলেণ্ড উভয়ৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ কম্বোডিয়াৰ হাতত আছে এই মন্দিৰৰ সমৃদ্ধ ইতিহাস আৰু খেমাৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰতীক৷ ইয়াক দেশৰ অন্যতম আধ্যাত্মিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপেও ধৰা হয়৷ থাইলেণ্ডৰ বাবে আকৌ এই মন্দিৰৰ মাটি থাইলেণ্ডৰ৷ তেওঁলোকৰ ধাৰণা যে এই মন্দিৰ এৰি দলেই থাই ভূখণ্ড আৰু গৰ্বৰ ক্ষতি হব৷
কম্বোডিয়া আৰু থাইলেণ্ডৰ এই মন্দিৰক লৈ তৰ্ক বিতৰ্ক চলি থকাৰ কাৰণেই হৈছে অস্পষ্ট সীমনা৷ যদিও উভয় দেশে বহুকেইখন চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে তথাপিও তেওঁলোকে এতিয়াও সীমান্ত কত বিশেষকৈ মন্দিৰৰ মাটিক লৈ দুই দেশেই বাদ বিবাদ কৰি আছে৷ বহুবাৰ আলোচনা আৰু বৈঠক হৈছে কিন্তু কোনোপক্ষই এই মন্দিৰ এৰিবলৈ ৰাজী নহয়৷ যাৰবাবে এই সংঘাত আজিও চলি আছে৷
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
