অৱশেষত প্ৰায় ১০০ দিনৰ অবিৰাম যুদ্ধৰ পিছত সাময়িকভাৱে হলেও শান্তিৰ বাতাবৰণৰ দিশে ঘূৰি আহিছে মধ্যপ্ৰাচ্য। ইতিমধ্যে সম্পন্ন হৈছে আমেৰিকা আৰু ইৰানৰ যুদ্ধ বিৰতি শান্তি চুক্তি। আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মছুদ মজশ্বকিয়ানে বুধবাৰে এই চুক্তিখনত স্বাক্ষৰ কৰে। চুক্তি স্বাক্ষৰ হোৱাৰ পিছতে এগৰাকী শীৰ্ষ পৰ্যায়ৰ মাৰ্কিন বিষয়াই এই ১৪ দফীয়া চুক্তিখনৰ সম্পূৰ্ণ তথ্য প্ৰকাশ কৰে। প্ৰায় ৮০০ শব্দ আৰু ডেৰ পৃষ্ঠাজোৰা এই চুক্তিপত্ৰত হৰমুজ প্ৰণালী কেৱল ৬০ দিনৰ বাবেহে বিনামূলীয়াকৈ মুকলি কৰি ৰখাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। চুক্তি অনুসৰি, ইৰানে ভৱিষ্যতে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে। আনহাতে, ইৰানৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু উন্নয়নৰ বাবে ৩০০ বিলিয়ন ডলাৰ (প্ৰায় ২৮ লাখ কোটি টকা)ৰ এক বিশেষ আঁচনি গঠনৰ পৰিকল্পনাতো দুয়োপক্ষে সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছে।
ইৰানৰ ১৪ দফীয়া অন্তৱৰ্তীকালীন চুক্তি মূলতঃ যুদ্ধ বন্ধ কৰা, হৰ্মুজ প্ৰণালী পুনৰ মুকলি কৰা আৰু ৬০ দিনৰ ভিতৰত স্থায়ী শান্তি চুক্তিৰ বাবে আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ উদ্দেশ্যে কৰা হৈছে।
বুজাবুজি চুক্তিত উল্লেখিত ১৪টা চৰ্ত
১) যুদ্ধ আৰু সামৰিক অভিযান স্থায়ীভাৱে বন্ধ
আমেৰিকা, ইৰান আৰু মিত্ৰ দেশসমূহে সকলো ক্ষেত্ৰতে যুদ্ধ বন্ধ কৰিবলৈ সন্মত হৈছে। ভৱিষ্যতেও পৰস্পৰৰ ওপৰত সামৰিক আক্ৰমণ নকৰাৰ অংগীকাৰ কৰিছে।
২) পৰস্পৰৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ সন্মান
দুয়ো দেশে পৰস্পৰৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰিব আৰু ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা আৰু ভূ-খণ্ডগত অখণ্ডতাক সন্মান কৰিব।
৩) ৬০ দিনৰ ভিতৰত চূড়ান্ত শান্তি চুক্তিৰ আলোচনা
এই চুক্তি স্থায়ী নহয়। ইয়াৰ পিছত ৬০ দিন ধৰি আলোচনা চলিব আৰু সেই সময়ৰ ভিতৰত এখন পূৰ্ণাংগ চুক্তি প্ৰস্তুত কৰাৰ চেষ্টা হ’ব।
৪) হৰ্মুজ প্ৰণালী (Strait of Hormuz) মুকলি
ইৰানে বিশ্বৰ সকলো বাণিজ্যিক জাহাজৰ বাবে হৰ্মুজ প্ৰণালী মুকলি কৰি দিব যাতে তেল আৰু সামগ্ৰীৰ চলাচল স্বাভাৱিকভাৱে হয়।
৫) আমেৰিকাৰ নৌ-অৱৰোধ আঁতৰোৱা
আমেৰিকাই ইৰানৰ বন্দৰসমূহৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নৌ-অৱৰোধ পৰ্যায়ক্ৰমে উঠাই ল’ব।
৬) জাহাজ চলাচলৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিতকৰণ
ইৰানে হৰ্মুজ প্ৰণালীৰে যাতায়াত কৰা বাণিজ্যিক জাহাজসমূহৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিব আৰু কোনো বাধাৰ সৃষ্টি নকৰিব।
৭) ইৰানে পৰমাণু অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ নকৰিব
ইৰানে স্পষ্টভাৱে ঘোষণা কৰিছে যে তেওঁলোকে পৰমাণু বোমা বা পৰমাণু অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ বা প্ৰস্তুত নকৰিব।
৮) ইউৰেনিয়াম কাৰ্যসূচী নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব
ইৰানে বৰ্তমানৰ পৰমাণু কাৰ্যসূচী বৃদ্ধি নকৰিব, নতুনকৈ উচ্চ মাত্ৰাৰ ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধিকৰণো নকৰিব।
৯) IAEA-ৰ তত্ত্বাৱধান
ইৰানৰ সমৃদ্ধ ইউৰেনিয়াম ভঁৰাল কেনেদৰে নিয়ন্ত্ৰণ বা হ্ৰাস কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে আন্তর্জাতিক পৰমাণু শক্তি সংস্থা (IAEA)ৰ তত্ত্বাৱধানত সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব।
১০) নতুনকৈ কোনো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা নহ’ব
চূড়ান্ত চুক্তি নোহোৱালৈকে আমেৰিকাই ইৰানৰ ওপৰত নতুন অৰ্থনৈতিক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ নকৰিব।
১১) পুৰণি নিষেধাজ্ঞা উঠোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত
চূড়ান্ত চুক্তি সম্পন্ন হ’লে আমেৰিকা আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বহু নিষেধাজ্ঞা পৰ্যায়ক্ৰমে উঠাই লোৱাৰ ব্যৱস্থা থাকিব।
১২) ইৰানৰ জব্দ সম্পত্তি মুকলি
বিদেশত জব্দ হৈ থকা ইৰানৰ বহু বিলিয়ন ডলাৰৰ সম্পদ আৰু ধন মুক্ত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হ’ব।
১৩) পুনৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰায় ৩০০ বিলিয়ন ডলাৰ (প্ৰায় ₹২৮ লাখ কোটি)
যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত ইৰানৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু উন্নয়নৰ বাবে প্ৰায় ৩০০ বিলিয়ন ডলাৰৰ (প্ৰায় ২৮ লাখ কোটি টকা) সহায় বা বিনিয়োগৰ কাঠামো তৈয়াৰ কৰা হ’ব।
১৪) চুক্তি পালন পৰ্যবেক্ষণ আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সমৰ্থন
চুক্তি সঠিকভাৱে মানি চলা হৈছে নে নাই সেয়া পৰ্যবেক্ষণৰ ব্যৱস্থা থাকিব। চূড়ান্ত চুক্তিক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সুৰক্ষা পৰিষদৰ বাধ্যতামূলক প্ৰস্তাৱৰ জৰিয়তে শক্তিশালী কৰাৰ কথাও চুক্তিপত্ৰত উল্লেখ আছে।
এই ১৪ দফীয়া চুক্তিখন মূলতঃ যুদ্ধ বন্ধ, হৰ্মুজ প্ৰণালী মুকলি, ইৰানে পৰমাণু অস্ত্ৰ নকৰাৰ অংগীকাৰ, নিষেধাজ্ঞা শিথিলকৰণ আৰু ৬০ দিনৰ ভিতৰত এটা স্থায়ী আমেৰিকা-ইৰান শান্তি চুক্তিৰ পথ মুকলি কৰাৰ বাবে কৰা হৈছে।
এই প্ৰতিবেদন যুগুতাইছে মানসজ্যোতিয়ে
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
