বিক্ৰম ছাৰাভাইৰ পৰা সোমনাথ! ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত বহিছে এই ১০গৰাকী বিজ্ঞানী, তেওঁলোকৰ সাফল্যৰ খতিয়ান জানিবলৈ এতিয়া বহুজনেই আগ্ৰহী

অসম লাইভ২৪ঃ এই যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল ১৯৬২ চনতেই৷ তেতিয়াৰে পৰা এটাৰ পাছত আনটো গৱেষণা, অভিযান, সাফল্য৷ ব্যৰ্থতাও বহু আছে কিন্তু ব্যৰ্থতাক ঠেলি মহাকাশ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ইছৰোৱে চলাই গৈছে এটাৰ পাছত আনটো গৱেষণা৷ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে ইছৰোৰ দায়িত্ব লৈছে ১০ গৰাকীকৈ বিজ্ঞানীয়ে৷ ইছৰো প্রধান হিচাপে দায়িত্ব লোৱা ১০ গৰাকী বিজ্ঞানীৰ প্ৰত্যেকজনেই কিন্তু দেশবাসীক এটাৰ পাছত আনটো ভাল খবৰ দিছে৷ ১৯৬২ চনত ভাৰত চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ইণ্ডিয়ান নেশ্ব্যনেল কমিটি ফৰ স্পেছ ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰ৷ বিক্ৰম ছাৰাভাই এই প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতিষ্ঠাতা৷

তেওঁৰ পৰামৰ্শতেই তৈয়াৰ হৈছিল ইনকোছপাৰ৷ ১৯৬৯ চনৰ ১৫ আগষ্ঠত ইনকোছপাৰৰ নাম সলাই প্ৰতিষ্ঠা হয় ইছৰো৷ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সহযোগিতাত মহাকাশ বিভাগ ডিওএছ প্ৰতিষ্ঠা হয়৷ সেই মহাকাশ বিভাগৰ অধীনলৈ অনা হয় ইছৰোক৷ ইছৰোৰ সদৰ কাৰ্যালয় বাংগালুৰুত৷ মুখ্য কাৰ্যালয় বাংগালুৰুত হ’লেও লঞ্চ ভেহিকল বা উৎক্ষেপন যান তৈয়াৰ হয় তিৰুঅনন্তপুৰমৰ বিক্ৰম ছাৰাভাই স্পেছ চেণ্টাৰত৷ বাংগালুৰুৰ ইউ আৰ ৰাও চেটেলাইট চেণ্টাৰত উপগ্ৰহৰ নক্সা তৈয়াৰ হয়৷ সেই চেটেলাইটসমূহ আকৌ নিৰ্মাণ হয় শ্ৰী হৰিকোটাৰ সতীশ ধাৱান স্পেছ চেণ্টাৰত৷ সেই চেণ্টাৰৰ পৰাই মহাকাশলৈ উপগ্ৰহসমূহ পঠিওৱা হয়৷ এই সমগ্ৰ বিষয় তদাৰক কৰে ইছৰোৰ প্ৰধানগৰাকীয়ে৷

ইছৰোৰ প্রধান হৈছে চেয়াৰমেন৷ তেওঁ কেন্দ্ৰীয় সচিব হিচাপেও দায়িত্ব পালন কৰে৷ কেন্দ্ৰীয় মহাকাশ বিভাগৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ হৈছে এই পদ৷ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অধীনত আছে এই বিভাগ৷ ১৯৬৩ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈ ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ শীৰ্ষপদত বহিছে ১০জনকৈ বিজ্ঞানীয়ে৷ বৰ্তমান ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত আছে এছ সোমনাথ৷ ১৯৬৩ চনৰ পৰা ১৯৭২ চনলৈকে ইছৰোৰ প্ৰথমগৰাকী চেয়াৰমেন হৈছে বিক্ৰম ছাৰাভাই৷ তেওঁক দেশৰ মহাকাশ গৱেষণাৰ জনক বুলিও কোৱা হয়৷ কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পঢ়াশুনা পৰি ১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ আহমেদাবাদ ফিজিকেল ৰিচাৰ্ছ লেৱৰটৰী নিৰ্মাণ কৰিছে ছাৰাভাইয়ে৷ ছাৰাভাইয়ে আহমেদাবাদৰ কেইবাজনো ব্যৱসায়ীৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিছিল ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট৷

তিৰুঅনন্তপুৰম বিক্ৰম ছাৰাভাই স্পেছ চেণ্টাৰ, কালপক্কম ফাষ্টাপ ব্ৰিডাৰ টেষ্ট ৰিয়েকটৰ তেওঁ তৈয়াৰ কৰিছিল৷ এটমিক এনাৰ্জী কমিছনৰ চেয়াৰমেন আছিল তেওঁ৷ ১৯৫৭ চনত ৰাছিয়াই মহাকাশ স্পুটনিক উপগ্ৰহ পঠায়৷ তাৰ পিছতেই ছাৰাভাইয়ে ভাৰত চৰকাৰক মহাকাশ গৱেষণা কেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে বুজায়৷ শেষত তেওঁৰ এই কথা মানিও লয় কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে৷ ইছৰোৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তেওঁৰ কাষত আছিল হোমি জাহাঙ্গীৰ ভাবা৷ যাক ভাৰতীয় পৰমাণু বিজ্ঞানীৰ প্ৰকল্পৰ জনক বুলি কোৱা হয়৷

১৯৭২ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত থাকে এমজিকে মেনন৷ মহাজাগতিক ৰশ্মি আৰু পৰমাণু পদাৰ্থবিদ্যাৰ বাবে তেওঁ সদায়ে স্মৰণীয়৷ ১৯৭২ চনৰ পৰা ১৯৮৪ চন পৰ্যন্ত ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত আছে সতীশ ধাৱান৷ পোলাৰ ছেটেলাইন লঞ্চ ভেহিকল আৰু জাতীয় উপগ্ৰহৰ নক্সা উৎক্ষেপনত তেওঁৰ ভুমিকা অপৰিহীম৷ সতীশৰ জন্ম শ্ৰীনগৰত৷ পঢ়াশুনা ভাৰত আৰু আমেৰিকাত৷ বাংগালৰুৰ ইণ্ডিয়ান অৱ চায়েন্সৰ অধ্যাপকৰ দায়িত্বতো আছিল৷ ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰী হৰিকোটাত ভাৰতৰ উপগ্ৰহ উৎক্ষেপন কেন্দ্ৰৰ নাম ৰখা হয় তেওঁৰ নামেৰে৷

সতীশৰ পাছত ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত বহে উদুপি ৰামচন্দ্ৰ ৰাও৷ ১৯৮৪ চনৰ পৰা ১৯৯৪ চনলৈ তেওঁ সেই পদত থাকে৷ ১৯৭৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ ‘আৰ্যভট্ট’ৰ নক্সা তৈয়াৰ কৰিছিল৷ ১৯৯৪ চনৰ পৰা ২০০৩ চনলৈকে ইছৰোৰ চেয়াৰমেনৰ দায়িত্বত আছিল কৃষ্ণস্বামী কস্তুৰিৰঙ্গন৷ পৃথিৱীৰ ওপৰত নজৰ ৰখাৰ বাবে পৰীক্ষামূলক ভাৱে ভাস্কৰ-১ আৰু ভাস্কৰ-২ তৈয়াৰ কৰিছিল ভাৰতে৷ সেই প্ৰকল্পৰ ডাইৰেক্টৰ আছিল কস্তুৰিঙ্গন৷ কস্তুৰিঙ্গন ইছৰোৰ চেয়াৰমেন থকাৰ সময়তে পিএছএলভি এবিজিএছ এল ভি উৎক্ষেপনত সাফল্য লাভ কৰে৷

২০০৩ চনৰ পৰা ২০০৯ চন পৰ্যন্ত ইছৰোৰ চেয়াৰমেন আছিল জি মাধবন নায়াৰ৷ তেওঁ এই পদত থকাৰ সময়ত ২৫ টা সফল অভিযান চলাইছে ইছৰোই৷ ২০০৯ ৰ পৰা ২০১৪ চনত ইছৰোৰ চেয়াৰমেনৰ দায়িত্ব লয় কে ৰাধাকৃষ্ণনে৷ তেওঁৰ কাৰ্যকালতেই মঙলযান পঠিয়াইছিল ইছৰোই৷ ইয়াৰ পূৰ্বেও তেওঁ কোনো গ্ৰহত ইছৰোই অভিযান চলোৱা নাছিল৷

২০১৫ৰ পৰা ২০১৮ চন পৰ্যন্ত ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত বহে এ এছ কিৰণ কুমাৰে৷ চন্দ্ৰযান-১ আৰু মঙল অভিযানৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে এছ কিৰণ কুমাৰৰো৷ তেওঁৰ নেতৃত্বেই ভাৰতৰ নেশ্ব্যনেল ৰিজিয়োনেল নেভিগেশ্বন চিষ্টেম তৈয়াৰ হৈছিল৷ ২০১৮ চনৰ পৰা ২০২২ চন পৰ্যন্ত ইছৰোৰ চেয়াৰমেন পদত থাকে কে শিৱান৷ তেওঁৰ নেতৃত্বতেই মহাকাশলৈ মানৱযান পঠোৱাৰ চিন্তা চৰ্চা আৰম্ভ কৰে ভাৰতে৷ তেওঁৰ তত্ত্বাবধানত চন্দ্ৰলৈ চন্দ্ৰযান-২ পঠিওৱা হৈছিল৷ যদিও এই অভিযান আংশিক ব্যৰ্থ হয়৷ তথাপিও তেওঁৰ সফলতাৰ শলাগ নলৈ নোৱাৰি৷ ২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইছৰোৰ চেয়াৰমেনৰ দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে এছ সোমনাথে৷ তেওঁৰ নেতৃত্বতেই চন্দ্ৰযান-৩ য়ে সফল লেণ্ডিং কৰিছে চন্দ্ৰপৃষ্ঠত৷

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ