ভাৰতত ডিজিটেল বিপ্লৱৰ অন্যতম ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত UPI (Unified Payments Interface) সম্পৰ্কে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰ ওলাই আহিছে। শেহতীয়া এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে বৃহৎ কৰ্পোৰেট আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানলৈ 2,000 টকাৰ ওপৰৰ UPI লেনদেনত মাৰ্চেণ্ট ফী (Merchant Fee) বা মাৰ্চেণ্ট ডিছকাউণ্ট ৰেট (MDR) আৰোপ কৰাৰ সম্ভাৱনা গুৰুত্ব সহকাৰে বিবেচনা কৰি আছে। যদি এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদিত হয়, তেন্তে ই ভাৰতৰ ডিজিটেল পেমেণ্ট ব্যৱস্থাত এতিয়ালৈকে হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ নীতিগত পৰিৱৰ্তন হিচাপে পৰিগণিত হ’ব পাৰে।
MDR আৰোপ কৰাৰ চিন্তা
Moneycontrolৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, চৰকাৰে বৃহৎ ব্যৱসায়ী বা মাৰ্চেণ্টসকললৈ কৰা UPI পেমেণ্টত MDR আৰোপ কৰাৰ চিন্তা-চৰ্চা কৰি আছে। এই ফী ০.৫ শতাংশতকৈ কম হ’ব পাৰে আৰু 2,000 টকাৰ ওপৰৰ লেনদেনতহে প্ৰযোজ্য হ’ব পাৰে। MDR হৈছে সেই ফী, যি বেংকে ৰিয়েল-টাইম ডিজিটেল লেনদেন প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে আদায় কৰে। চৰকাৰৰ এজন জ্যেষ্ঠ বিষয়াই সংবাদ মাধ্যমক জনোৱা অনুসৰি, এই প্ৰস্তাৱ এতিয়া চৰকাৰৰ বিবেচনাত আছে আৰু অহা দুসপ্তাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ ওপৰত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই MDR কেৱল বৃহৎ মাৰ্চেণ্ট আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰতেই প্ৰযোজ্য হ’ব।
সাধাৰণ গ্ৰাহকৰ পৰাও লোৱা হ’ব নেকি MDR?
চৰকাৰৰ আন এজন বিষয়াই স্পষ্টকৈ জনায় যে এই প্ৰস্তাৱত সাধাৰণ গ্ৰাহকৰ পৰা UPI ব্যৱহাৰৰ বাবে কোনো ধৰণৰ চাৰ্জ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই। তেওঁ কয়, MDRৰ উদ্দেশ্য গ্ৰাহকৰ ওপৰত অতিৰিক্ত বোজা দিয়া নহয়; বৰঞ্চ পেমেণ্ট ইক’চিষ্টেমক দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে টিকাই ৰখাৰ বাবে মাৰ্চেণ্ট-পক্ষৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰাটোৱেই মূল লক্ষ্য।
বিষয়াসকলৰ মতে, UPIৰ ব্যৱহাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে যদিও ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ডিজিটেল পৰিকাঠামো ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিবলৈ বেংক আৰু পেমেণ্ট সেৱাৰ সৈতে জড়িত সংস্থাসমূহৰ ব্যয়ো যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।
কম মূল্যৰ লেনদেনত চৰকাৰী প্ৰোৎসাহন
বৰ্তমান কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে 2,000 টকা পৰ্যন্তৰ কম মূল্যৰ UPI লেনদেনৰ বাবে বেংক আৰু আন পেমেণ্ট অপাৰেটৰসকলক প্ৰোৎসাহন (Incentive) প্ৰদান কৰি আহিছে। ডিজিটেল পেমেণ্টৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি, আৰ্থিক লেনদেন আধুনিকীকৰণ আৰু আৰ্থিক অন্তৰ্ভুক্তি (Financial Inclusion) শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্যৰে ২০২২-২৩ বিত্তীয় বৰ্ষত “RuPay Debit Card আৰু কম মূল্যৰ BHIM-UPI লেনদেনক উৎসাহিত কৰাৰ Incentive Scheme” আৰম্ভ কৰা হৈছিল।
ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ প্ৰতিবেদনত কি কোৱা হৈছে?
২০২৬ চনৰ ১২ মাৰ্চত প্ৰকাশিত সংসদীয় স্থায়ী বিত্তীয় কমিটিৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ডিজিটেল লেনদেন সুলভ আৰু অধিক লোকৰ ওচৰলৈ নিবলৈ Zero MDR নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। কিন্তু MDR নথকাৰ ফলত UPI ইক’চিষ্টেম আৰ্থিকভাৱে টেকসই হৈ থকা কঠিন হৈ পৰিছে বুলিও প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।
কমিটিৰ মতে, ভাৰতৰ জনসংখ্যা, অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু ভৌগোলিক বিস্তাৰৰ বাবে আগন্তুক সময়ত UPI-ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় দহগুণ বৃদ্ধি পাব পাৰে। অনুমান কৰা হৈছে যে অহা পাঁচৰ পৰা সাত বছৰৰ ভিতৰত UPI-এ আৰু ৬০ কোটি নতুন ব্যৱহাৰকাৰীক সংযুক্ত কৰিব আৰু প্ৰতিমাহে ১০০ৰ পৰা ১৫০ বিলিয়ন লেনদেন প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰিব।
কিন্তু প্ৰতিবেদনত এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে UPI-ৰ বৃদ্ধিৰ গতি কিছু মন্থৰ হোৱা আৰু স্থায়ী পুঁজি যোগানৰ অভাৱৰ বাবে এই লক্ষ্যত উপনীত হোৱাটো কঠিন হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত পৰিকাঠামো, ছাইবাৰ সুৰক্ষা আৰু নতুন মাৰ্চেণ্ট সংযুক্তিকৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগ সীমিত হৈ পৰাৰ আশংকা আছে।
এই প্ৰতিবেদন যুগুতাইছে মানসজ্যোতিয়ে
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
