দুৰ্গা প্ৰকৃততে দেখাত কেনেকুৱা, দুৰ্গাৰ এই ৰূপ কেৱল কল্পনা নে আছে অইন কিবা ৰহস্য?

অসম লাইভ২৪ঃ আজি ষষ্ঠী৷ পাতত তুলিব দেৱীক৷ কোনখন মণ্ডপত কি থিম কাইলৈৰ পৰাই আৰম্ভ হ’ব প্ৰতিযোগিতা৷ থিম পূজাৰ যুগত, পেণ্ডেল সজ্জাৰ আকৰ্ষণ আটাইতকৈ বেছি। তথাপিও, মূৰ্তি দৰ্শনৰ কথাটোকো এলাগী কৰিব নোৱাৰি। কেৱল মণ্ডপতেই থিম থাকে এনে নহয়৷ দেৱীৰ প্ৰতিমাতো বৰ্তমান বিভিন্ন থিম থাকে৷ মণ্ডপৰ লগতে দেৱী চোৱাও সেয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ এক বিষয়৷

উদাহৰণস্বৰূপে কৰ’না কালত অনুষ্ঠিত দুৰ্গা পূজাৰ কথাই ক’ব পাৰি৷ কৰ’না কালত অনুষ্ঠিত পূজাত প্ৰায়সমূহ প্ৰতিমাকেই অন্য ধৰণে সজোৱা হৈছিল৷ দেৱীৰ হাতত ত্ৰিশূলৰ পৰিবৰ্তে দেখা গৈছিল চিৰিঞ্জ৷ অসুৰৰ স্থানত কৰ’নাসুৰ দেখুওৱা হৈছিল৷ পূজাৰ প্ৰতিমাত এই ভিন্ন ৰূপৰ কথা চৰ্চা কৰোতে এটা কথা মন কৰিবলগীয়া যে প্ৰাচীন ভাৰতত যদিও দুৰ্গা হৈছিল তাত কিন্তু দুৰ্গাৰ কোনো প্ৰতিমা নাছিল৷ দুৰ্গা দেখাত কেনেকুৱা সেই সম্পৰ্কে কোনোৱে জ্ঞাত নাছিল৷

বৈদিক যুগত মূৰ্তি পূজা একেবাৰে প্ৰচলিত হোৱা নাছিল। যজ্ঞৰ শেষত পূৰ্ণহুতি দিয়াৰ পিছতহে ধ্যান কৰাৰ নিয়ম আছিল। বৈদিক যুগত দেৱ-দেৱীৰ কোনো মন্দিৰো নাছিল। শাস্ত্ৰ অনুসৰি, দুৰ্গা, কালী, তাৰা, কমলা, জগধত্ৰী সকলো বীজ-মুখী ধ্যানৰ দেৱতা আছিল। সেইয়া একে মহামায়াৰ বিভিন্ন ৰূপ। তন্ত্ৰত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছে যে মাতৃ হৈছে শতৰূপা। পৃথিৱীৰ সাধুজনৰ দৰেই, মাতৃৰ ৰূপো। সেয়েহে ভাৰতৰ কোনো প্ৰাচীন মন্দিৰৰ দেৱতাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট ৰূপ নাই। তাত কেৱল কিছু শিলহে দেখা যায়৷

উদাহৰণস্বৰূপে, কাশীৰ অন্নপূৰ্ণা প্ৰকৃততে কেৱল এটা শিলৰ টুকুৰা। সেই শিলটোৰ মূৰত এখন সোণালী মুখ আছে। আৰু দুয়োফালে দুখন সোণালী হাত আছে। ইপিনে কালীঘাটৰ মা কালীৰো একেই ৰূপ৷ কিন্তু, সম্পূৰ্ণ মূৰ্তি উপাসনা দেশত কেনেকৈ আৰম্ভ হৈছিল? বৌদ্ধসকল মূৰ্তি পূজাৰ প্ৰৱৰ্তক। বৌদ্ধসকলৰ সময়ত মূৰ্তিৰ কলাও আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে, আধুনিক ভাস্কৰ্যৰ জন্ম হৈছিল 800 বছৰ আগতে। তাহেৰপুৰৰ ৰজা কংসনাৰায়ণ দিনতেই প্ৰথম মূৰ্তিপূজা হৈছিল। ৰজা কংসনাৰায়ণৰ দিনতেই প্ৰথম মৃন্ময় মূৰ্তি নিৰ্মাণ হৈছিল। তেতিয়াই শাৰদীয় দুৰ্গোৎসৱৰো আৰম্ভণি। ইয়াৰ পিছত, ভাদুৰীয়াৰ মহাৰাজা জগতনাৰায়ণ ৰয়ে দুৰ্গা পূজা কৰিছিল। সেই সময়ত, তেওঁ পূজা আয়োজনত ৯ লাখ টকা খৰচ কৰিছিল। অৱশ্যে, এয়া আছিল বাসন্তী দুৰ্গা পূজা। পিছলৈ, যি সময়ত শ্ৰী চৈতন্য সেৱকৰ উত্থান বুলি কোৱা হয়, সেই সময়ত, মাটিৰ মূৰ্তিবোৰ বংগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু মাটিৰ প্ৰতিমাৰ উপাসনা চলিছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত মহাৰাজা কৃষ্ণচন্দ্ৰৰ ৰাজত্বকালত দূৰ্গা মূৰ্তিত আধুনিকতাৰ স্পৰ্শ পৰে। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে অষ্টদশ শতিকাৰ মাজভাগত ব্যাপকভাৱে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। কেৱল মূৰ্তি পূজাই নহয়, পূজাৰ গোটেই কথাবোৰেই সলনি হ’ল। ধনী জমীদাৰ, তালুকদাৰসকলৰ মাজত দূৰ্গাপূজা আৰম্ভ হ’ল। উল্লেখ্য যে বহুতেই পূজাৰ প্ৰতিমাৰ পৰিবৰ্তন ভাল পোৱা নাছিল। উদাহৰণস্বৰূপে কলিপ্ৰাচন্না সিঙে লিখা বিশেষ গ্ৰন্থত সেই কথা উল্লেখ আছে। ১৮৬২ চনত প্ৰকাশিত লেখাত হুটমে লিখিছিল, ‘বিলাতৰ পৰা অৰ্ডাৰ দি মূৰ্তি সজোৱা হৈছে। মা দুৰ্গাই মুকুটৰ সলনি বনেট পিন্ধে, চেণ্ডুইচ খায়, আৰু গংগাজলৰ সলনি কেটলিত কৰা গৰম পানীত দেৱীক গা ধুওৱা হয়। পূজাৰ শেষত সেই কেটলীতেই আকৌ চাহ কফি কৰা হয়।’

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ