নতুন গ্ৰহৰ সন্ধান! সঁচাকৈয়ে আছে নেকি এলিয়েন?

মহাকাশৰ পৰা অহা ৰেডিঅ’ সংকেতক লৈ বিজ্ঞানীসকলৰ মাজত নতুন চাঞ্চল্যৰ সৃষ্টি হৈছে। পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰায় ৬৪ আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত অৱস্থিত Beta Pictoris b নামৰ এটা বিশাল গেছীয় গ্ৰহৰ পৰা এই ৰেডিঅ’ সংকেত অহা বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ MeerKAT ৰেডিঅ’ টেলিস্কোপৰ সহায়ত কৰা এই পৰ্যবেক্ষণে বহিঃগ্ৰহৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ বিষয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে। প্ৰথমে এনে সংকেত শুনিলে স্বাভাৱিকভাৱেই মনলৈ আহে—এইটো কোনো এলিয়েন সভ্যতাৰ বাৰ্তা নেকি? কিন্তু বিজ্ঞানীসকলে স্পষ্ট কৰিছে যে এই সংকেত কোনো এলিয়েনৰ বাৰ্তা নহয়। ইয়াৰ আঁৰত আছে গ্ৰহটোৰ অত্যন্ত শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ আৰু বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হোৱা অৰোৰা।

ৰেডিঅ’ সংকেতৰ আঁৰত কি আছে?

মহাকাশৰ পৰা অহা উচ্চ শক্তিৰ কণাবোৰ যেতিয়া কোনো গ্ৰহৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰে, তেতিয়া গ্ৰহটোৰ বায়ুমণ্ডলত বিশেষ ধৰণৰ পৰিঘটনা সৃষ্টি হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত পোহৰৰ লগতে ৰেডিঅ’ তৰংগো নিৰ্গত হয়। পৃথিৱীতো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা পৰিঘটনা দেখা যায়। সূৰ্যৰ পৰা অহা শক্তিশালী কণাই পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰিলে মেৰু অঞ্চলত অৰোৰা ব’ৰেলিছ বা উত্তৰ পোহৰ দেখা যায়। Beta Pictoris bৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত ৰেডিঅ’ সংকেত সৃষ্টি হোৱা বুলি বিজ্ঞানীসকলে প্ৰকাশ কৰিছে।

তৰা নে গ্ৰহ—পাৰ্থক্য কেনেকৈ ধৰা পৰিল?

এই আৱিষ্কাৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে সংকেতটোৰ সঠিক উৎস চিনাক্ত কৰা। কাৰণ দূৰৈৰ মহাকাশত কোনো তৰা আৰু তাৰ কাষত থকা গ্ৰহৰ পৰা অহা ৰেডিঅ’ সংকেত পৃথক কৰাটো সহজ নহয়। এই সমস্যাৰ সমাধান কৰিবলৈ গৱেষকসকলে মহাকাশৰ অতি উজ্জ্বল কোৱাছাৰক একধৰণৰ ‘চিহ্নিতকাৰী’ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। কোৱাছাৰৰ সহায়ত তেওঁলোকে মহাকাশৰ এটা সঠিক ৰেডিঅ’ মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে। তাৰ পিছত সেই মানচিত্ৰত MeerKAT টেলিস্কোপৰ পৰা লাভ কৰা ৰেডিঅ’ তথ্য সংযোগ কৰা হয়। তথ্যসমূহ মিলাই চোৱাৰ পিছত দেখা যায় যে ৰেডিঅ’ সংকেতটো Beta Pictoris b-ৰ অৱস্থানৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিলি গৈছে। ইয়াৰ ফলত বিজ্ঞানীসকলে নিশ্চিত হ’ব পাৰিলে যে সংকেতটো কেৱল তাৰকাৰ পৰা অহা নহয়, বৰং গ্ৰহটোৰ পৰাই নিৰ্গত হৈছে।

কিমান ডাঙৰ Beta Pictoris b?

Beta Pictoris b এটা অতি বিশাল গেছীয় গ্ৰহ। ইয়াৰ ভৰ আমাৰ সৌৰজগতৰ বৃহস্পতি গ্ৰহতকৈ প্ৰায় ১০ গুণ বেছি বুলি গৱেষণাত প্ৰকাশ পাইছে। গ্ৰহটোৰ ঘূৰ্ণনৰ গতিও যথেষ্ট দ্ৰুত। ই নিজৰ অক্ষৰ চাৰিওফালে ইমান বেগেৰে ঘূৰে যে তাত এটা দিন মাত্ৰ প্ৰায় ৮ৰ পৰা ৯ ঘণ্টা দীঘল। কিন্তু এই গ্ৰহটোৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ। গ্ৰহটোৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ অত্যন্ত শক্তিশালী। গৱেষকসকলৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি Beta Pictoris bৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ শক্তি ১২৫০ গাউছতকৈও অধিক। এইটো পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰতকৈ বহু গুণ শক্তিশালী। এই চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰই মহাকাশৰ পৰা অহা উচ্চ শক্তিৰ কণাৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰি গ্ৰহটোৰ বায়ুমণ্ডলত অৰোৰা সৃষ্টি কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। সেই অৰোৰাৰ পৰাই ৰেডিঅ’ তৰংগ উৎপন্ন হৈছে বুলি বিজ্ঞানীসকলে ব্যাখ্যা কৰিছে। আনহাতে, এই পৰ্যবেক্ষণক এটা বহিঃগ্ৰহৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ প্ৰথম প্ৰত্যক্ষ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য জোখ হিচাপে বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।

মহাকাশ গৱেষণাৰ বাবে কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?

এই আৱিষ্কাৰে কেৱল Beta Pictoris bৰ বিষয়ে নতুন তথ্য দিয়াই নহয়, আন সৌৰজগতৰ গ্ৰহসমূহৰ বিষয়েও গৱেষণাৰ নতুন পথ মুকলি কৰিছে। গ্ৰহৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৰণ শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰই গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডলক মহাকাশৰ ক্ষতিকাৰক উচ্চ শক্তিৰ কণা আৰু বিকিৰণৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়াত সহায় কৰিব পাৰে। সেয়েহে কোনো গ্ৰহত জীৱন বৰ্তি থকাৰ সম্ভাৱনা অধ্যয়ন কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। এই আৱিষ্কাৰৰ পিছত বিজ্ঞানীসকলে ওচৰৰ পাঁচটা তৰা ব্যৱস্থাত থকা আন সাতটা বিশাল গ্ৰহৰ ওপৰতো একেধৰণৰ ৰেডিঅ’ পৰ্যবেক্ষণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। অৰ্থাৎ, মহাকাশৰ পৰা অহা এই ৰহস্যময় ৰেডিঅ’ সংকেতৰ আঁৰত এলিয়েন সভ্যতা নহয়, বৰং এটা বিশাল গ্ৰহৰ শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ আৰু তাৰ বায়ুমণ্ডলীয় অৰোৰা আছে। এই আৱিষ্কাৰে দূৰৈৰ গ্ৰহসমূহৰ ভিতৰৰ গঠন, বায়ুমণ্ডল আৰু চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ বুজিবলৈ বিজ্ঞানীসকলক নতুন সুযোগ প্ৰদান কৰিছে।

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ