কেতিয়াবা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ জগততো এনে কিছুমান ঘটনা পোহৰলৈ আহে, যিবোৰ প্ৰথমবাৰ শুনিলে বিশ্বাস কৰিবলৈ কঠিন লাগে। দিল্লীৰ এজন ২৬ বছৰীয়া যুৱকৰ ক্ষেত্ৰতো তেনে এক অত্যন্ত বিৰল ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে। সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰাৰ সমস্যাৰ চিকিৎসা কৰিবলৈ চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ পিছত পৰীক্ষাত যুৱকজনৰ শৰীৰৰ ভিতৰত জৰায়ু আৰু ফেল’পিয়ান টিউবৰ দৰে মহিলা প্ৰজনন অংগ থকাৰ তথ্য ধৰা পৰে। চিকিৎসকসকলে এই ঘটনাটোক Persistent Müllerian Duct Syndrome (PMDS) নামৰ এক অতি বিৰল জন্মগত অৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰিছে। চিকিৎসা-সাহিত্যত এই ৰোগৰ ৩০০টাতকৈও কম ঘটনা নথিভুক্ত হোৱা বুলি বিভিন্ন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।
কেনেকৈ পোহৰলৈ আহিল ঘটনাটো?
দিল্লীৰ ৰাজৌৰি গাৰ্ডেনস্থিত আৰ জি হাস্পতালত ২৬ বছৰীয়া যুৱকজনে সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰাৰ সমস্যাৰ বাবে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লয়। প্ৰথম পৰীক্ষাত তেওঁৰ বীৰ্যত কোনো শুক্ৰাণু নথকা অৰ্থাৎ azoospermia ধৰা পৰে। ইয়াৰ লগতে চিকিৎসকে লক্ষ্য কৰে যে তেওঁৰ দুয়োটা অণ্ডকোষ স্বাভাৱিক স্থান অৰ্থাৎ অণ্ডথলীত নাছিল। দুয়োটা অণ্ডকোষ পেটৰ ভিতৰতে থকা বুলি পৰৱৰ্তী পৰীক্ষাত জানিব পৰা যায়।
ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে অধিক বিশদ পৰীক্ষা কৰিবলৈ MRI আৰু জেনেটিক টেষ্ট কৰায়। MRIত তেওঁৰ পেলভিছ বা তলপেটৰ ভিতৰত জৰায়ুৰ দৰে এটা গঠন আৰু ফেল’পিয়ান টিউবৰ দৰে নলীকাকাৰ গঠন দেখা যায়। জেনেটিক পৰীক্ষাত তেওঁৰ ক্ৰম’জমৰ বিন্যাস 46,XY অৰ্থাৎ সাধাৰণ পুৰুষৰ ক্ৰম’জম পোৱা যায়।
PMDS আচলতে কি?
সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত পুৰুষৰ শৰীৰত কিছুমান মহিলা প্ৰজনন অংগই সৃষ্টি কৰা Müllerian duct নামৰ গঠন সাধাৰণতে হৰম’নৰ প্ৰভাৱত নোহোৱা হৈ যায়। পুৰুষ ভ্ৰূণৰ ক্ষেত্ৰত অণ্ডকোষৰ পৰা Anti-Müllerian Hormone (AMH) নামৰ হৰম’ন উৎপন্ন হয়। এই হৰম’নে Müllerian ductৰ পৰা সৃষ্টি হ’ব পৰা জৰায়ু, ফেল’পিয়ান টিউব আদি গঠন নোহোৱা কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু PMDSৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰক্ৰিয়াত কোনো জেনেটিক বা হৰম’ন-সম্পৰ্কীয় সমস্যা হ’লে Müllerian duct সম্পূৰ্ণৰূপে নোহোৱা নহয়। ফলত পুৰুষৰ শৰীৰৰ ভিতৰত জৰায়ু, ফেল’পিয়ান টিউব আৰু কেতিয়াবা আন Müllerian গঠনো থাকি যাব পাৰে। গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল—এনে ব্যক্তিৰ বাহ্যিক শাৰীৰিক গঠন সাধাৰণতে পুৰুষৰ দৰেই হয়। অৰ্থাৎ বাহিৰৰ পৰা চালে এই অস্বাভাৱিকতা সহজে ধৰা নপৰিব পাৰে।
যুৱকজনৰ ক্ষেত্ৰত সমস্যাটো কিয় ধৰা নপৰিল?
PMDS সাধাৰণতে শিশুকালতেই ধৰা পৰিব পাৰে, বিশেষকৈ অণ্ডকোষ অণ্ডথলীত ননমা বা undescended testis (cryptorchidism) থাকিলে। কিন্তু সকলো ক্ষেত্ৰতে সৰু বয়সতে ৰোগটো চিনাক্ত নহয়। এই ২৬ বছৰীয়া যুৱকজনৰ ক্ষেত্ৰতো বহু বছৰ ধৰি সমস্যাটো ধৰা পৰা নাছিল। সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰাৰ সমস্যাৰ বাবে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়তহে বিষয়টো গভীৰভাৱে পৰীক্ষা কৰা হয়। সেই পৰীক্ষাৰ সময়তে শৰীৰৰ ভিতৰত থকা অস্বাভাৱিক প্ৰজনন অংগসমূহৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।
অণ্ডকোষ দুটাও পেটৰ ভিতৰত আছিল
এই ঘটনাৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ’ল—যুৱকজনৰ দুয়োটা অণ্ডকোষেই অণ্ডথলীত নাছিল। দুয়োটা অণ্ডকোষ পেটৰ ভিতৰত থকা অৱস্থাত আছিল। অণ্ডকোষ দীৰ্ঘসময় পেটৰ ভিতৰত থাকিলে উচ্চ উষ্ণতাৰ বাবে ইয়াৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যক্ষমতা ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত শুক্ৰাণু উৎপাদনত সমস্যা হ’ব পাৰে আৰু বন্ধ্যাত্বৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি পেটৰ ভিতৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি থকা অণ্ডকোষত পিছলৈ testicular cancer বা কেঞ্চাৰ হোৱাৰ আশংকাও বৃদ্ধি পাব পাৰে। এই যুৱকজনৰ ক্ষেত্ৰতো অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত এটা অণ্ডকোষত কেঞ্চাৰ-পূৰ্ব অৱস্থা ধৰা পৰা বুলি প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।
অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে চিকিৎসা
বিষয়টো নিশ্চিত হোৱাৰ পিছত চিকিৎসকৰ এটা বিশেষজ্ঞ দলে laparoscopic surgery অৰ্থাৎ সৰু সৰু ছিদ্ৰৰ মাধ্যমেৰে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰে। এই অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে শৰীৰৰ ভিতৰত থকা অস্বাভাৱিক জৰায়ুৰ দৰে গঠন আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত অণ্ডকোষ দুটা আঁতৰোৱা হয়। প্ৰতিবেদন অনুসৰি অস্ত্ৰোপচাৰ সফলভাৱে সম্পন্ন হয় আৰু ৰোগীজনৰ অৱস্থা সুস্থিৰ আছিল।
ঘটনাটো শুনি আচৰিত লাগিলেও ইয়াক কোনো অলৌকিক ঘটনা বুলি ভবাৰ কাৰণ নাই। ই মূলতঃ ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত সংঘটিত হোৱা এক অতি বিৰল জন্মগত শাৰীৰিক অৱস্থা। PMDS থকা ব্যক্তিৰ ক্ৰম’জম সাধাৰণতে 46,XY হয় আৰু বাহ্যিক শাৰীৰিক গঠন পুৰুষৰ দৰেই দেখা যায়। কিন্তু শৰীৰৰ ভিতৰত মহিলা প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ কিছুমান অংশ থাকি যায়।
কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ এই ঘটনা?
এই ঘটনাটোৱে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাও দেখুৱাইছে—বন্ধ্যাত্বৰ কাৰণ কেৱল সাধাৰণ শুক্ৰাণু বা হৰম’নৰ সমস্যা বুলি ধৰি ল’ব নোৱাৰি। কেতিয়াবা শৰীৰৰ ভিতৰত লুকাই থকা জন্মগত বা জেনেটিক অস্বাভাৱিকতাও ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে। বিশেষকৈ অণ্ডকোষ স্বাভাৱিক স্থানত নথকা, বীৰ্যত শুক্ৰাণু নথকা বা বহুদিন ধৰি বন্ধ্যাত্বৰ সমস্যা থকা পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত চিকিৎসকে প্ৰয়োজন অনুসৰি অধিক গভীৰ পৰীক্ষা কৰিব পাৰে।
এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ
