এতিয়াৰে পৰা খাদ্য আধা খাই আধা পেলাই দিয়াৰ আগতে হাজাৰবাৰ চিন্তা কৰক

বিশ্বৰ লাখ লাখ মানুহে প্ৰতিদিনে পৰ্যাপ্ত খাদ্য নাপায় কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে প্ৰতিদিনে বৃহৎ পৰিমাণৰ খাদ্য অপচয় হয়। কিছুমান খাদ্য ৰাজপথত পেলাই দিয়া হয়, আন কিছুমান ঘৰত, দোকানত আৰু ৰেষ্টুৰেণ্টত নষ্ট হয়। কেৱল খোৱাৰ পিছত প্লেটত ৰৈ যোৱা খাদ্যই নহয়, পথাৰত চপোৱা নহোৱা শস্য, গুদামত নষ্ট হোৱা খাদ্য আৰু বজাৰ পোৱাৰ আগতে পচি যোৱা ফল-মূল আৰু শাক-পাচলিও খাদ্যৰ অপচয়ৰ ভিতৰত পৰে। খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ বিশ্বৰ বহু দেশে বিভিন্ন আইন আৰু নিয়ম প্ৰণয়ন কৰিছে। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মানুহৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু খাদ্যৰ সঠিক ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰা। কিছুমান দেশত নিয়ম ভংগ কৰিলে জৰিমনাৰ ব্যৱস্থাও আছে।

প্ৰতিবছৰে ১৬ অক্টোবৰত বিশ্ব খাদ্য দিৱস পালন কৰা হয়। এই দিৱসৰ জৰিয়তে খাদ্যৰ গুৰুত্ব, ভোকৰ সমস্যা আৰু খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰা হয়। আহক, বিশ্বত কিমান খাদ্য অপচয় হয় আৰু এই সমস্যা সমাধানৰ বাবে বিভিন্ন দেশে কি ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে, সেই বিষয়ে জানো।

বিশ্বত কিমান খাদ্য অপচয় হয়?

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচী (UNEP)ৰ ২০২৪ চনৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২২ চনত বিশ্বজুৰি ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰ, ৰেষ্টুৰেণ্ট আৰু খুচুৰা বিপণীত প্ৰায় ১০৫ কোটি টন খাদ্য অপচয় হৈছিল। গ্ৰাহকৰ বাবে উপলব্ধ খাদ্যৰ প্ৰায় ১৯ শতাংশই এনেদৰে অপচয় হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, পথাৰৰ পৰা দোকানলৈ খাদ্য অনাৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰায় ১৩ শতাংশ খাদ্য হেৰাই যায় বুলি অনুমান কৰা হৈছে। প্ৰতিবেদন অনুসৰি, খাদ্য অপচয়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অংশ ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰত হয়।

২০২২ত ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰত প্ৰায় ৬৩.১ কোটি টন খাদ্য অপচয় হৈছিল। আনহাতে খাদ্য সেৱা খণ্ডত প্ৰায় ২৯ কোটি টন খাদ্য অপচয় হৈছিল আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে খুচুৰা বিপণীত প্ৰায় ১৩.১ কোটি টন খাদ্য অপচয় হৈছিল। অৰ্থাৎ, মানুহে প্ৰতিদিনে ঘৰত, হোটেলত আৰু দোকানত বৃহৎ পৰিমাণৰ খাদ্য পেলাই দিয়ে। গড় হিচাপত এজন ব্যক্তিয়ে বছৰি প্ৰায় ৭৯ কিলোগ্ৰাম খাদ্য অপচয় কৰে। এই সমস্যা কেৱল ধনী দেশসমূহতে সীমাবদ্ধ নহয়। বিভিন্ন আয়ৰ দেশতো খাদ্যৰ অপচয় দেখা যায়। সেয়েহে খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰাটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।

কোনবোৰ দেশত অধিক খাদ্য অপচয় হয়?

কোনখন দেশত আটাইতকৈ বেছি খাদ্য অপচয় হয়, সেয়া নিৰ্ভৰ কৰে মুঠ অপচয়ৰ পৰিমাণ নে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ অপচয়ৰ পৰিমাণ তুলনা কৰা হৈছে তাৰ ওপৰত। বৃহৎ জনসংখ্যাৰ দেশসমূহত মুঠ খাদ্য অপচয়ৰ পৰিমাণ বেছি হ’ব পাৰে। আনহাতে, কম জনসংখ্যাৰ কিছুমান দেশত প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ হিচাপত খাদ্যৰ অপচয় অধিক হ’ব পাৰে। ২০২৪ চনত উল্লেখ কৰা দেশভিত্তিক অনুমান অনুসৰি, চীনত বছৰি প্ৰায় ১০.৯ কোটি টন খাদ্য অপচয় হয়। ভাৰতত এই পৰিমাণ প্ৰায় ৭.৮ কোটি টন। একেদৰে, আমেৰিকাত প্ৰায় ২.৫ কোটি টন আৰু ইজিপ্তত প্ৰায় ১.৮ কোটি টন খাদ্য অপচয় হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। অৱশ্যে, এই পৰিসংখ্যা মুঠ খাদ্য অপচয়ৰ পৰিমাণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে। দেশভেদে তথ্য সংগ্ৰহ আৰু জোখ-মাখৰ পদ্ধতিৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে এই সংখ্যাসমূহৰ তুলনা কৰোঁতে সাৱধান হোৱা প্ৰয়োজন।

খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ কেতবোৰ দেশৰ কঠোৰ নিয়ম

বিশ্বৰ কেইবাখনো দেশে খাদ্যৰ অপচয় কমাবলৈ আইন প্ৰণয়ন কৰিছে। অৱশ্যে, সকলো দেশৰ নিয়ম একে নহয়। কিছুমান দেশে খাব পৰা খাদ্য দান কৰাত গুৰুত্ব দিয়ে। আন কিছুমানে খাদ্যৰ আৱৰ্জনা পৃথকে সংগ্ৰহ আৰু পুনঃব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিছে।

১. ফ্ৰান্স

ফ্ৰান্সে ২০১৬ চনত খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনৰ অধীনত বৃহৎ খাদ্য খুচুৰা বিক্ৰেতাসকলে খাব পৰা অৱশিষ্ট খাদ্য ধ্বংস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে দান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে খাদ্য সাহায্য সংস্থাৰ সৈতে চুক্তি কৰিব লাগে। এই ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য হৈছে ভাল খাদ্য অপচয় নকৰি আৰ্তজনৰ মাজত বিতৰণ কৰা।

২. দক্ষিণ কোৰিয়া

দক্ষিণ কোৰিয়াই খাদ্যৰ আৱৰ্জনা পৃথকে সংগ্ৰহ আৰু পুনঃব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বহু ঠাইত মানুহে কিমান খাদ্যৰ আৱৰ্জনা পেলায়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মাচুল দিব লাগে। ইয়াৰ ফলত মানুহে অপচয় কমাবলৈ উৎসাহিত হয়। খাদ্যৰ আৱৰ্জনা পুনঃব্যৱহাৰ কৰি পশুখাদ্য বা সাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ ব্যৱস্থাও আছে।

৩. চীন

চীনে ২০২১ চনত খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনৰ জৰিয়তে ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহক গ্ৰাহকক প্ৰয়োজনতকৈ অধিক খাদ্য অৰ্ডাৰ দিয়াৰ পৰা নিৰুৎসাহিত কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে। লগতে, খাদ্যৰ অপচয়ৰ বিষয়ে জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। কিছুমান ক্ষেত্ৰত নিয়ম উলংঘা কৰিলে ব্যৱসায়ীসকলৰ বিৰুদ্ধে জৰিমনাৰ ব্যৱস্থা আছে।

৪. জাপান

জাপানেও খাদ্যৰ অপচয় কমাবলৈ বিভিন্ন নিয়ম আৰু কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছে। বৃহৎ খাদ্য ব্যৱসায়ীসকলক খাদ্যৰ অপচয়ৰ তথ্য প্ৰকাশ আৰু অপচয় হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব দিবলৈ কোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, অৱশিষ্ট খাদ্যৰ পুনঃব্যৱহাৰ, সাৰ প্ৰস্তুত কৰা আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবেও বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।

৫. ছিংগাপুৰ

ছিংগাপুৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ খাদ্যৰ আৱৰ্জনা সৃষ্টি কৰা কিছুমান বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠানক সেই আৱৰ্জনা পৃথকে সংগ্ৰহ আৰু পৰিশোধন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কোৱা হয়। এই নিয়ম সকলো প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰত একে ধৰণে প্ৰযোজ্য নহয়। প্ৰতিষ্ঠানৰ আকাৰ আৰু কাম-কাজৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।

এই দেশসমূহৰ উদাহৰণৰ পৰা বুজিব পাৰি যে আইন প্ৰণয়নৰ লগতে জনসাধাৰণৰ সহযোগিতা আৰু সজাগতাও খাদ্যৰ অপচয় ৰোধৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।

খাদ্যৰ অপচয়ৰ ফলত কি কি ক্ষতি হয়?

খাদ্য অপচয় হ’লে কেৱল খাদ্যখিনিয়েই নষ্ট নহয়। সেই খাদ্য উৎপাদন, সংৰক্ষণ আৰু পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা পানী, মাটি, শক্তি আৰু ধনো অপচয় হয়। কৃষকসকলে শস্য উৎপাদন কৰিবলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰে। খেতিৰ বাবে পানী, সাৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন হয়। তাৰ পিছত খাদ্যসমূহ পেকেজিং, সংৰক্ষণ আৰু পৰিবহণ কৰি বজাৰলৈ অনা হয়। কিন্তু শেষত সেই খাদ্য পেলাই দিয়া হ’লে এই সকলো সম্পদৰ অপচয় হয়। আনহাতে, খাদ্যৰ আৱৰ্জনা লেণ্ডফিলত পচিলে মিথেন নামৰ সেউজগৃহ গেছ নিৰ্গত হ’ব পাৰে। এই গেছে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়। খাদ্যৰ অপচয়ৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে ভোকৰ সমস্যা। এফালে বৃহৎ পৰিমাণৰ খাদ্য পেলাই দিয়া হৈছে, আনফালে বহু মানুহে দুবেলা দুমুঠি খাদ্যও পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে খাবলৈ নাপায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ২০২৪ চনৰ খাদ্য সুৰক্ষা আৰু পুষ্টি সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৩ চনত বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৭৩.৩ কোটি লোক ভোকৰ সমস্যাত ভুগিছিল। অৰ্থাৎ, বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতি ১১ জন লোকৰ ভিতৰত এজন ব্যক্তি ভোকৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। সেয়েহে খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰাটো কেৱল পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বিষয় নহয়, ই মানৱীয় দায়িত্বও।

আমি কেনেকৈ খাদ্যৰ অপচয় ৰোধ কৰিব পাৰোঁ?

খাদ্যৰ অপচয় কমাবলৈ চৰকাৰ বা ডাঙৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থাকিলেই নহ’ব। প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ দৈনন্দিন জীৱনত কিছুমান সৰু পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিলেও এই সমস্যাৰ সমাধানত সহায় কৰিব পাৰে।

১. প্ৰয়োজন অনুসৰিহে খাদ্য কিনক: বজাৰলৈ যোৱাৰ আগতে কি কি সামগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন, তাৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰক। প্ৰয়োজনতকৈ অধিক খাদ্য কিনাৰ পৰা বিৰত থাকক।

২. খাদ্য সঠিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰক: শাক-পাচলি, ফল-মূল আৰু আন খাদ্য সামগ্ৰী উপযুক্ত ঠাইত ৰাখক, যাতে সেইবোৰ সোনকালে নষ্ট নহয়।

৩. বাকী থকা খাদ্য পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰক: নিৰাপদে সংৰক্ষণ কৰা অৱশিষ্ট খাদ্য পৰৱৰ্তী আহাৰত ব্যৱহাৰ কৰক। অৱশ্যে, নষ্ট হোৱা বা খোৱাৰ বাবে অসুৰক্ষিত খাদ্য কেতিয়াও নাখাব।

৪. প্ৰয়োজন অনুসৰি খাদ্য প্ৰস্তুত কৰক: ঘৰত, অনুষ্ঠানত বা সমূহীয়া ভোজত মানুহৰ সংখ্যা অনুসৰি খাদ্য ৰান্ধক। ইয়াৰ ফলত অতিৰিক্ত খাদ্যৰ অপচয় কমিব।

৫. খাদ্যৰ তাৰিখ আৰু অৱস্থা পৰীক্ষা কৰক: খাদ্যৰ লেবেল ভালদৰে পঢ়ক। কেৱল দেখাত অলপ বেলেগ হোৱা বাবেই খাব পৰা খাদ্য পেলাই নিদিব। অৱশ্যে, খাদ্যৰ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সদায় সাৱধান হওক।

৬. নিৰাপদ অৱশিষ্ট খাদ্য দান কৰক: সম্ভৱ হ’লে স্থানীয় খাদ্য সাহায্য সংস্থা বা প্ৰয়োজনীয় লোকসকলক খাব পৰা নিৰাপদ খাদ্য যোগান ধৰাৰ ব্যৱস্থা কৰক।

এনেধৰণৰ অন্যান্য বা-বাতৰিৰ বাবে লাইক কৰক অসম লাইভ ২৪ ৰ ফেচবুক পেজ